පසුගිය වසර තුළ රජය බදු කිහිපයක් වැඩි කර ඇති බව සමගි ජන බලවේගයේ (සජබ) මන්ත්‍රී හර්ෂ ද සිල්වා චෝදනා කරයි. කිසිදු බද්දක් වැඩි කර නැතැයි ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මෑතදී කළ ප්‍රකාශයට පටහැනිව ඔහු මෙය කීය.
මෘදුකාංග අපනයන සහ ඩිජිටල් සේවා සඳහා බදු පනවා ඇති බවත්, විදුලි වාහන සඳහා වූ බදු දෙගුණ කර ඇති බවත් ද සිල්වා කීය. “රාජ්‍ය මූල්‍ය කමිටුවේ සභාපති ලෙස මම හොඳින් දන්නවා මේ ආණ්ඩුව පසුගිය වසර තුළ බදු කීයක් වැඩි කළාද කියලා. සම්පූර්ණයෙන්ම අලුත් බදු පවා ඔවුන් හඳුන්වා දීලා තියෙනවා,” යැයි ඔහු කීය.
රජයේ බදු ප්‍රතිපත්තිය ගැන ජනාධිපතිවරයාට ලබා දී ඇති තොරතුරු ගැන ද ඔහු ප්‍රශ්න කළේය.
ආදායම අපේක්ෂාවෙන් ඉහළ ගිය නිසා, විශේෂයෙන් වාහන ආනයනයෙන් අය කළ බදු නිසා, රජයට දැන් බදු අඩු කිරීමට ඉඩ ඇති බව ද සිල්වා පැවසීය. රජයේ ආදායම රුපියල් ට්‍රිලියන 5ට වඩා ඉහළ ගොස් ඇති බව ඔහු කීය.
ප්‍රාථමික ගිණුම් අතිරික්තයක් ඇති බවට රජය කරන ප්‍රකාශය ද ඔහු ප්‍රශ්න කළේය. එයට හේතුවක් ලෙස සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සඳහා වෙන් කළ මුදල් වියදම් නොකිරීම ඔහු දැක්වීය. මෙම වසරේ ප්‍රාග්ධන වියදම් සඳහා රුපියල් ට්‍රිලියන 1.5ක් පමණ වෙන් කළත් ජූනි වන විට වියදම් කර ඇත්තේ රුපියල් කෝටි 30,000ක් පමණක් බව ඔහු කීය. වියදම රුපියල් කෝටි 60,000 දක්වා ඉහළ ගියත් වෙන් කළ මුදලින් විශාල කොටසක් තවමත් භාවිත නොවී ඇති බව ඔහුගේ අදහසයි.
දඹුල්ලේ ප්‍රභාෂර ව්‍යාපෘතිය සහ සූර්ය බල පද්ධතියක් සවි කිරීමේ ප්‍රමාදය ඔහු උදාහරණ ලෙස දැක්වීය. මුදල් වෙන් කළත් වැඩ මාස ගණනක් අදින බව ඔහු කීය. “බදු අය කරන්නේ භාණ්ඩාගාරයේ මුදල් තියාගන්න විතරක් නෙවෙයි. ඒවා වියදම් කළ යුත්තේ සංවර්ධනයටයි, රාජ්‍ය සේවාවලටයි,” යැයි ඔහු කීය.
පසුබිම
ප්‍රාථමික ගිණුම් ශේෂය යනු ණය පොලී ගෙවීම් හැර රජයේ ආදායමෙන් වියදම අඩු කළ විට ලැබෙන අගයයි. අතිරික්තයක් යනු පොලී ගෙවීමට පෙර රට පවත්වාගෙන යාමට වැය කරන මුදලට වඩා රජය වැඩි මුදලක් අය කිරීමයි. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) වැඩසටහන යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රගතිය මැනීමට යොදා ගන්නා ප්‍රධාන දර්ශකයකි.
ප්‍රාග්ධන වියදම් යනු මාර්ග, ගොඩනැගිලි, විදුලි ව්‍යාපෘති වැනි කල් පවතින වත්කම් සඳහා රජය වැය කරන මුදලයි. වැටුප්, විශ්‍රාම වැටුප් සහ පොලී ගෙවීම් මීට ඇතුළත් නොවේ. වාර්ෂික වෙන් කිරීම පාර්ලිමේන්තුව අය වැයෙන් අනුමත කළත්, වැඩ කිරීම සහ භාණ්ඩාගාරයෙන් මුදල් ලබා ගැනීම අමාත්‍යාංශ හා ආයතනවල කාර්යයකි.
රාජ්‍ය මූල්‍ය කමිටුව යනු රජයේ ආදායම, වියදම සහ ණය ගැනීම් පරීක්ෂා කරන පාර්ලිමේන්තු කමිටුවකි. තමා එහි සභාපති බව ද සිල්වා තම ප්‍රකාශයේදී කීය.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
ද සිල්වාට අනුව ඔහු සඳහන් කළ බදු බලපාන්නේ මෘදුකාංග අපනයනකරුවන්ට, ඩිජිටල් සේවා සපයන්නන්ට සහ විදුලි වාහන ගන්නන්ටයි. අපේක්ෂාවට වඩා ආදායම ලැබෙන නිසා රජයට බදු අඩු කළ හැකි බව ඔහුගේ තර්කයයි.
රජය බදු වැඩි කර තිබේද යන්න පිළිබඳ මහජන විවාදයේ විපක්ෂයේ ස්ථාවරය මෙයින් පෙනේ. බදු වැඩි කර නැතැයි ජනාධිපතිවරයා කියා ඇති ස්ථාවරය රජයේ ස්ථාවරයයි.
