රටට අවශ්‍ය ප්‍රතිපත්ති මහජනයා කැමති වුවත් නැතත් තීරණාත්මකව ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බව මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ පවසයි.
කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ පැවති දේශනයකදී කතා කළ ඔහු, අවශ්‍ය ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති ජනප්‍රිය නොවන නිසා මගහැරීම දිගුකාලීනව රටට බරපතළ හානියක් කරන බව කීය.
මහ බැංකුව දැන් වඩාත් ස්වාධීන ආයතනයක් බැවින්, රටේ දිගුකාලීන ආර්ථික ස්ථාවරත්වය රැකගැනීමට අවශ්‍ය ඕනෑම මුදල් සහ නියාමන ප්‍රතිපත්තියක් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බව ඔහු පැවසීය. “අතීතයේ අපි සමහර ක්‍රමවලින් දේවල් පවත්වාගෙන ගියා. මහ බැංකුව දැඩි ප්‍රතිපත්ති ක්‍රියාත්මක කර තිබෙනවා, ඉදිරියටත් කරනවා,” යැයි ඔහු කීය.
බදු ගැන කතා කළ වීරසිංහ, රටේ අවශ්‍යතා අනුව සමහර අවස්ථාවල බදු අනුපාත වැඩි කළ යුතු බව කීය. බහුතර ජනතාව එයට විරුද්ධ වුවත් එය එසේ වන බවයි ඔහු කියන්නේ. එවැනි තීරණ විරෝධතා ඇති කර යම් සමාජ අස්ථාවරභාවයක් ඇති කළ හැකි බව ඔහු පිළිගත්තේය. බදු වැඩි කිරීමේ හෝ අඩු කිරීමේ ආර්ථික ප්‍රතිඵල පැහැදිලි කිරීම රජයේ වගකීමක් බවද ඔහු කීය.
ප්‍රතිපත්ති තීරණ සහ ඒවායේ ප්‍රතිඵල පිළිබඳ මහජනයාට නිසි ලෙස දැනුම් දිය යුතු බවත් ඔහු පැවසීය. “ප්‍රතිපත්තියක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට පෙර අපි ඒ ගැන සිතනවා. අපේ විවිධ සන්නිවේදන මාර්ග හරහා මහජනයාට දැනුම් දීමට විශාල උත්සාහයක් ගන්නවා,” යැයි ඔහු කීය. ප්‍රතිපත්ති සාර්ථක වී අපේක්ෂිත ප්‍රතිඵල ලබාගැනීමට මහජන අවබෝධය අත්‍යවශ්‍ය බව ඔහු සඳහන් කළේය.
මහ බැංකුවේ ස්වාධීනත්වය ගැන කතා කළ ඔහු, එවක ආර්ථික තත්ත්වයට ගැළපෙන ඕනෑම පියවරක් ගන්නා බව කීය. “පොලී අනුපාත අඩු කිරීම හෝ වැඩි කිරීම, විනිමය අනුපාතය උච්චාවචනය වීමට ඉඩදීම හෝ වෙනත් ඕනෑම පියවරක් අවශ්‍ය නම් ඒවා නිසැකවම ක්‍රියාත්මක වේ,” යැයි ඔහු කීය.
පසුබිම
ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව රටේ මුදල් අධිකාරියයි. ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාත තීරණය කිරීම, විනිමය අනුපාත ක්‍රමය කළමනාකරණය සහ බැංකු අධීක්ෂණය එහි කාර්යභාරයයි. අධිපතිවරයා පත් කරන්නේ ව්‍යවස්ථා සභාවේ නිර්දේශය මත ජනාධිපතිවරයා විසිනි.
2023 වසරේ පාර්ලිමේන්තුව නව මහ බැංකු පනතක් සම්මත කළේය. එමගින් මහ බැංකුවට වැඩි ක්‍රියාකාරී ස්වාධීනත්වයක් ලැබුණු අතර මිල ස්ථාවරත්වය එහි ප්‍රධාන අරමුණ වශයෙන් නියම විය. එය සිදුවූයේ රට ආර්ථික අර්බුදයෙන් ගොඩඑමින් සහ ජාත්‍යන්තර මුදල් අරමුදල (IMF) සමඟ එකඟ වූ වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටි අවස්ථාවකයි.
බදු අනුපාත තීරණය කරන්නේ රජය වන අතර ඒවා නීතිය හරහා අනුමත වේ. පොලී අනුපාත තීරණය කිරීම සහ විනිමය අනුපාතය කළමනාකරණය මහ බැංකුවේ කාර්යයකි.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
පොදු මතය නිසා පොලී අනුපාත හෝ විනිමය අනුපාත පිළිබඳ තීරණවලින් මහ බැංකුව ඇත් වීමට අදහස් නොකරන බව අධිපතිගේ ප්‍රකාශයෙන් පෙනේ. පොලී අනුපාත වෙනස්වීම් ණය සහ තැන්පතු පොලී හරහා ණයගැතියන්ට සහ ඉතිරිකරුවන්ට බලපායි. විනිමය අනුපාතය ආනයනික භාණ්ඩවල මිලටත්, විදෙස්ගත ශ්‍රී ලාංකිකයන් රට වෙත එවන මුදල්වල වටිනාකමටත් බලපායි.
රජය බදු වැඩි කිරීම අවශ්‍ය යැයි තීරණය කරන විට, ඒ ගැන පැහැදිලි කිරීමටද උත්සාහ දරන බවත් මෙම ප්‍රකාශයෙන් පෙනේ. දේශනයේදී පොලී අනුපාත, බදු හෝ විනිමය අනුපාත පිළිබඳ නිශ්චිත වෙනසක් අධිපතිවරයා නිවේදනය කළේ නැත.
