කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය (CCPI) මත පදනම් වූ සමස්ත උද්ධමනය සැප්තැම්බරයේ සියයට 8.0 සිට ඔක්තෝබරයේදී සියයට 8.3ක් දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව නවතම දත්තවලින් පැවසේ.
වාර්ෂික උද්ධමනය ගණනය කරන්නේ වසරකට පෙර එම මාසය හා සසඳමිනි. පාදක වර්ෂය 2021 (2021=100) වේ. ආහාර උද්ධමනය සැප්තැම්බරයේ සියයට 8.7 සිට ඔක්තෝබරයේදී සියයට 8.8ක් දක්වා සුළු වශයෙන් ඉහළ ගිය අතර, ආහාර නොවන උද්ධමනය සියයට 7.7 සිට සියයට 8.0ක් දක්වා ඉහළ ගියේය.
වඩාත් අස්ථාවර අයිතම ඉවත් කළ මූලික උද්ධමනය සැප්තැම්බරයේ සියයට 5.4 සිට සියයට 5.6ක් දක්වා ඉහළ ගියේය.
මාසික පදනමින් ගත් කළ ඔක්තෝබරයේදී CCPI සියයට 0.35කින් ඉහළ ගියේය. මෙම වැඩිවීමට ප්‍රධාන වශයෙන් බලපෑවේ ආහාර නොවන කාණ්ඩයයි. එහි දායකත්වය ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 0.33ක් වූ අතර, ඊට බොහෝ දුරට හේතු වූයේ අවන්හල් සහ හෝටල් කාණ්ඩයේ මිල ඉහළ යාමයි. ආහාර කාණ්ඩයේ දායකත්වය ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 0.02ක සුළු අගයක් විය.
2026 සැප්තැම්බර් මුදල් ප්‍රතිපත්ති සමාලෝචනයේදී සකස් කළ ප්‍රක්ෂේපණ ද දත්ත සමග පළ කර ඇත. ඒ අනුව සමස්ත උද්ධමනය 2027 පළමු කාර්තුව දක්වා ඉහළ තනි ඉලක්කම්වල පවතින අතර, ඉන්පසු සියයට 5ක ඉලක්කය කරා පහළ බසිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මෙම ප්‍රක්ෂේපණ මැදපෙරදිග ආතතීන් සහ ඒවායේ අතුරු බලපෑම් ක්‍රමයෙන් අඩුවීම ඇතුළු උපකල්පන කිහිපයක් මත රඳා පවතී.
පසුබිම
CCPI යනු කොළඹ ප්‍රදේශයේ පාරිභෝගික මිල වෙනස්වීම් මනින ප්‍රධාන දර්ශකයයි. එය භාණ්ඩ සහ සේවා සමූහයක පිරිවැය නිරීක්ෂණය කරන අතර, වාර්ෂික උද්ධමනයෙන් පෙන්වන්නේ එම සමූහය වසරකට පෙර මාසයට වඩා කොපමණ වැඩිවී ඇත්ද යන්නයි. මූලික උද්ධමනය අස්ථාවර සංරචක ඉවත් කරන බැවින් එය යටින් පවතින මිල පීඩනයේ දර්ශකයක් ලෙස බොහෝවිට සැලකේ.
මහ බැංකුව මධ්‍යකාලීනව උද්ධමනය සියයට 5ක මට්ටමක පවත්වා ගැනීම ඉලක්ක කරන අතර, නිතිපතා පැවැත්වෙන මුදල් ප්‍රතිපත්ති රැස්වීම්වලදී ප්‍රතිපත්තිමය පොලී අනුපාත සමාලෝචනය කරයි. එහි ප්‍රක්ෂේපණ සෑම සමාලෝචනයක්ම සමග පළ කෙරෙන අතර, නවතම දත්තවල සඳහන් පරිදි ඒවා ආර්ථිකය සහ ගෝලීය සිදුවීම් පිළිබඳ උපකල්පන මත රඳා පවතී.
ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක පැවසුවේ මිල ඉහළ යාම නිසා ගෘහ ඒකකවලට පීඩනයක් ඇති වී ඇති බවත්, ඊට බොහෝ දුරට හේතුව මැදපෙරදිග ගැටුම සහ ජාත්‍යන්තර සැපයුම් මාර්ගවල බාධා බවත්ය.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
උද්ධමනය සියයට 8.3ක් වීම යනු දර්ශකයෙන් මනින භාණ්ඩ සහ සේවා සමූහයේ පිරිවැය පසුගිය වසරට වඩා සාමාන්‍යයෙන් සියයට 8.3කින් වැඩි බවයි. ඔක්තෝබරයේ මාසික වැඩිවීමට බලපෑ නිවසින් පිටත ආහාර සහ නවාතැන් වියදම්වල ඉහළ යාම ගෘහ ඒකකවලට වැඩියෙන් දැනිය හැකිය.
ප්‍රක්ෂේපණවලට අනුව මිල වැඩිවීම 2027 මුල දක්වා ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර, පසුව අඩුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මහ බැංකුව පොලී අනුපාත තීරණය කිරීමේදී උද්ධමනය සැලකිල්ලට ගන්නා බැවින් ණය ගන්නන් සහ ඉතිරිකරුවන් මෙම දත්ත සමීපව අනුගමනය කරයි.
