දශක තුනකට වැඩි කලකට පෙර නේපාලයේ හිටපු ගෞරව කොන්සල්වරයා රජයේ අවසරයකින් තොරව පුද්ගලයින්ට විකුණා ඇතැයි කියන කොළඹ ඉඩමක් යළි අත්කරගැනීමට නේපාලය පියවර ගෙන ඇතැයි නේපාල මාධ්‍ය වාර්තා කරයි.

තානාපති කාර්යාලයක් පිහිටුවීමට නේපාලය 1989 මැයි 18 දින කොළඹ රාජගිරියේ අක්කර 1.5ක ඉඩමක් ඇමරිකානු ඩොලර් 360,000කට මිලදී ගත් බව නේපාල පුවත් අඩවිය වන ඔන්ලයින්ඛබර් වාර්තා කළේය.

අක්කරයක් ගනුදෙනු දෙකකින් විකුණා ඇත්තේ එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ නේපාලයේ ගෞරව කොන්සල් ජනරාල් ලෙස සිටි, පසුව මිය ගිය ඇල්බට් එදිරිසිංහ විසින් යැයි චෝදනා කෙරේ. වාර්තාවට අනුව ඉඩම 1990 සැප්තැම්බරයේ ඩොලර් 100,000කට විකුණා, 1994 මැයි මාසයේ ඩොලර් 120,000කට වෙනත් අයෙකුට පැවරී ඇත.

හිටපු ගෞරව කොන්සල්වරයාට ඉඩම විකිණීමට අවසර දෙන ලේඛන සොයා ගත නොහැකි වූ බව නේපාල විදේශ අමාත්‍යාංශය පාර්ලිමේන්තුවට දැනුම් දුන් බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ.

මේ චෝදනා කළ විකිණීම් වසර 30කට වැඩි කාලයක් නොදැනී පැවතිණි. ඉඩම පිරිසිදු කර වැට බැඳීමට උත්සාහ කිරීමේදී 2025 ජූනි 5 දින නේපාල නිලධාරීහු ඒවා ගැන දැනගත් බව වාර්තාව කියයි.

ඉන්පසු කරුණ ශ්‍රී ලංකා විදේශ අමාත්‍යාංශයේ අවධානයට යොමු කර විමර්ශනයක් ආරම්භ කෙරිණි. නේපාල මන්ත්‍රී නිශ්කල් රායි ඉඩමේ වර්තමාන වටිනාකම ඩොලර් මිලියන 6.5ක් පමණ යැයි ගණන් බලා තිබේ.

ඉඩම ආරක්ෂා කර ගන්නා ලෙසත් අයිතිය තහවුරු කරගන්නා ලෙසත් ශ්‍රී ලංකා බලධාරීහු නේපාල දූත මණ්ඩලයට උපදෙස් දුන් බව වාර්තාව කියයි. නේපාලය ශ්‍රී ලංකා බලධාරීන් සමඟ සාකච්ඡා දිගටම කරගෙන යන අතර අනවසර පැවරීම් ගැන විමර්ශන පවතී.

මෙම තොරතුරු ස්වාධීනව තහවුරු කර නැත.

පසුබිම

ගෞරව කොන්සල්වරු සාමාන්‍යයෙන් රටක තම ප්‍රතිලාභ නියෝජනය කිරීමට විදේශ රජයක් පත් කරන පෞද්ගලික පුරවැසියෝ වෙති. ඔවුන් සේවා නියුක්ත රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් නොවන අතර, රාජ්‍ය දේපළ සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ බලය සාමාන්‍යයෙන් පත් කරන රජයේ නීති මගින් සීමා කෙරේ.

රජයක් තානාපති කාර්යාලයක් සඳහා මිලදී ගන්නා දේපළ ඒ රටේ රාජ්‍ය දේපළකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ඉඩම් අයිතිය ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් ලේඛනවල සටහන් වන අතර, අයිතිය වෙනස් වීමට ලියාපදිංචි කළ ඔප්පුවක් අවශ්‍ය වේ. දැන් හිමිකම දරන්නේ කවුරුන්ද සහ කලින් පැවරීම් වලංගුද යන්න පාර්ශ්වවලට සාකච්ඡාවෙන් විසඳාගත නොහැකි නම් ශ්‍රී ලංකා නීතිය සහ අධිකරණ ඒ ගැන තීරණය කරයි.

අද ඉඩම හිමි කවුදැයි වාර්තාවල සඳහන් නැත.

මෙයින් අදහස් වන්නේ

මෙය කොළඹ තදාසන්න ප්‍රදේශයක ඉඩමක් සම්බන්ධයෙන් විදේශ රජයක් සහ පෞද්ගලික පාර්ශ්ව අතර ඇති ආරවුලකි. නඩු කටයුතු වාර්තා වී නැත. දැනට එහි ප්‍රායෝගික බලපෑම සම්බන්ධ පාර්ශ්වවලට සහ සහාය ඉල්ලා ඇති ශ්‍රී ලංකා විදේශ අමාත්‍යාංශයට සීමා වේ.

ඉඩම් මිලදී ගන්නන් සහ විකුණන්නන් ඔප්පු ඉතිහාසය සහ විකිණීමට අත්සන් කරන්නාගේ බලය, විශේෂයෙන් හිමිකරු රජයක් හෝ සමාගමක් වන විට, පරීක්ෂා කළ යුතු බවට උපදෙස් දෙන්නේ ඒ නිසාය. එවැනි පරීක්ෂා සඳහා භාවිතා වන රෙජිස්ටර පවත්වාගෙන යන්නේ ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවයි.