ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය සහ ණය නියාමන අධිකාරි පනත ඉක්මනින් ක්‍රියාත්මක කරන ලෙස පාර්ලිමේන්තු අධීක්ෂණ කාරක සභාවක් ඉල්ලා සිටී. ණය දෙන ආයතන නියාමනය කිරීමටත්, අධික පොලී අනුපාතවලින් ණය ගැනුම්කරුවන් ආරක්ෂා කිරීමටත් එය අවශ්‍ය බව කාරක සභාව කියයි.
ආර්ථික සංවර්ධන සහ ජාත්‍යන්තර සබඳතා පිළිබඳ අංශ අධීක්ෂණ කාරක සභාව මෑතදී ශ්‍රී ලංකා ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ව්‍යවසායකයන්ගේ සංගමයේ නියෝජිතයන් හමුවී මේ ගැන සාකච්ඡා කළ බව පාර්ලිමේන්තුව පවසයි. කාරක සභාවේ සභාපති මන්ත්‍රී ලක්මාලි හේමචන්ද්‍රය.
අවිධිමත් ක්‍රම හරහා අධික පොලී අය කරන ණය දෙන ආයතන ගැන විශේෂ අවධානයක් යොමු වූ බවත්, ඒවා නිසා මහජනතාවට මූල්‍යමය දුෂ්කරතා ඇති වී ඇති බවත් පාර්ලිමේන්තුව කියයි.
සාධාරණ නියාමන රාමුවක් අවශ්‍ය බවත්, නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වන ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ආයතනවලට ව්‍යාපාර කරගෙන යා හැකි විය යුතු බවත් කාරක සභාව පෙන්වා දුන්නේය. බලපත්‍ර ක්‍රියාපටිපාටි සරල කිරීම, නියාමනය වන ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ආයතනවලට අධීක්ෂණය යටතේ සීමිත මහජන තැන්පතු ලබාගැනීමට ඉඩදීම සහ ඒවාට අඩු වියදම් ප්‍රාග්ධනයක් ලබාදීම ගැනද සාකච්ඡා විය.
පොලී අනුපාත අඩු කිරීමට ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව ඇතුළු ජාත්‍යන්තර ආයතනවලින් සහනදායී අරමුදල් ලබාගත හැකිදැයි කාරක සභාව සලකා බැලීය. පාරිභෝගික ආරක්ෂණ ක්‍රම, යෝජිත නියාමන අධිකාරිය සහ ආයතනවලට බලපත්‍ර ලබාගැනීමේ අවසාන දින ගැනද එහිදී විමසා බැලිණි.
එම රැස්වීමේදීම රාජ්‍ය සතු ලංකා මිනරල් සෑන්ඩ්ස් සමාගම (LMSL) ඉදිරිපත් කළ ඉල්ලීමක් ගැනද කාරක සභාව සාකච්ඡා කළේය. රටේ ඊසාන දිග වෙරළ තීරයේ වැලි ඛනිජ තැන්පතු අඩංගු කොටස් 68ක් කැණීමේ තනි අයිතිය තමන්ට දෙන ලෙසත්, ඒවා පෞද්ගලික ආයතනවලට නොදෙන ලෙසත් සමාගම ඉල්ලා තිබිණි.
මීට පෙර නිකුත් කළ ඛනිජ කැණීම් බලපත්‍ර ගැන, නීති විරෝධී ක්‍රියා සිදුවී ඇතැයි ඇති චෝදනා ඇතුළු මතු වූ සැකයන්ද කාරක සභාව සමාලෝචනය කළේය. ඇතැම් අක්‍රමිකතා ගැන තොරතුරු අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට (CID) යොමු කර ඇති බව කාරක සභාවට දැනුම් දී තිබේ.
ඛනිජ කැණීම් අයිතිය සහ LMSL සඳහා මෙහෙයුම් සහාය ගැන නිර්දේශ ඉදිරිපත් කිරීමටත්, අනාගත ඛනිජ බලපත්‍ර අනුමත කිරීමේ විනිවිදභාවය වැඩි කිරීමේ ක්‍රම සලකා බැලීමටත් කාරක සභාව තීරණය කළේය.
පසුබිම
ක්ෂුද්‍ර මූල්‍ය ආයතන කුඩා මුදල් ප්‍රමාණවලින් ණය දෙයි. බැංකුවලින් ණය ගැනීම අපහසු අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්, කුඩා වෙළෙන්දන් සහ ගොවීන් බොහෝවිට ඒවායේ ගනුදෙනුකරුවන්ය. කුඩා ණය දෙන ආයතන බොහොමයක් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ සෘජු අධීක්ෂණයෙන් බැහැරව ක්‍රියා කරයි. මහ බැංකුව නියාමනය කරන්නේ බලපත්‍රලාභී බැංකු සහ බලපත්‍රලාභී මූල්‍ය සමාගම්ය.
වෙනම නියාමකයෙක් නැති විට පොලී සහ ගාස්තු තියුණු ලෙස ඉහළ යන විට ණය ගැනුම්කරුවන්ට පිහිට වන්නට ඇත්තේ සීමිත ක්‍රමවේදයන් පමණි. කාරක සභාවේ ඉල්ලීමෙන් බලාපොරොත්තු වන්නේ එවැනි ණය දෙන්නන් බලපත්‍ර සහ අධීක්ෂණ ක්‍රමයක් යටතට ගැනීමය.
ලංකා මිනරල් සෑන්ඩ්ස් සමාගම රාජ්‍ය සතු ආයතනයකි. එහි වඩාත් ප්‍රසිද්ධ මෙහෙයුම නම් ඊසාන දිග වෙරළේ ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ පුල්මුද්දේ වැලි ඛනිජ කැණීමයි. වැලි ඛනිජවලින් කර්මාන්තවල භාවිතා වන ඉල්මනයිට්, රූටයිල් සහ සර්කොන් ලැබේ.
මෙයින් අදහස් වන්නේ
කුඩා ණය දෙන්නන්ගෙන් ණය ගන්නා පවුල්වලට, බලපත්‍ර ක්‍රමයක් යටතේ ණය දෙන්නන්ට අය කළ හැකි දේ සහ පාරිභෝගිකයන්ට සැලකිය යුතු ආකාරය ගැන වඩා පැහැදිලි නීති ඇති විය හැකිය. නියාමනය වන ආයතන දිගටම ක්‍රියාත්මක විය යුතු බව කාරක සභාව කියන නිසා කුඩා ණය ලබාගැනීමේ අවස්ථාව නැති නොවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
කාරක සභාවේ නිර්දේශවලට බැඳීමක් නැත. බලපත්‍ර ලබාගැනීමේ අවසාන දින හෝ ඛනිජ කැණීම් අයිතිවාසිකම්වල වෙනස්කම් සිදුවන්නේ රජයේ තීරණ මතය.
