ගෝලීය තෙල් මිල දිගු කාලයක් ඉහළ මට්ටමක පැවතුණහොත් ශ්‍රී ලංකාවේ උද්ධමනය තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි බව මහ බැංකු අධිපති නන්දලාල් වීරසිංහ පවසයි.
කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකයට (CCPI) අනුව සැප්තැම්බර් මාසයේ උද්ධමනය සියයට 8.1ක් වූ අතර එය මාස 40කට පසු වාර්තා වූ ඉහළම අගයයි. ඊට ප්‍රධාන හේතුව වෙළෙඳපොළ මිලට අනුගත වූ ඉන්ධන මිල සහ ඉන්ධන මිලෙන් අනෙක් අංශවලට ඇතිවූ බලපෑමයි.
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ සහ ශ්‍රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව එක්ව සංවිධානය කළ ආයතනික ආයෝජකයින්ගේ සමුළුවක දී අධිපතිවරයා මෙය පැවසීය. මැදපෙරදිග ගැටුමේ බලපෑම ජූනි මාසයේ දී ගණන් බලා තිබූ බවත්, එවිට වසර අවසානය වන විට බැරලයක මිල ඩොලර් 90ක් පමණ වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ බවත් ඔහු කීය.
“දැන් එය අප බලාපොරොත්තු වූ මට්ටමට වඩා ඉහළයි. එහෙත් බැරලයක් ඩොලර් 100ක් පමණ වුවත් දැනට පවතින මට්ටමේ උද්ධමනය කළමනාකරණය කරගන්න පුළුවන් කියලා අපි හිතනවා” යැයි ඔහු කීය.
ඉහළ තෙල් මිල දිගු කාලයක් පැවතුණහොත් සැපයුම් පැත්තෙන් මිල කම්පන ඇති වන බවත්, එවිට වැඩි වූ තෙල් මිල දේශීය මිල ගණන්වලට ද බලපාන බවත් අධිපතිවරයා කීය.
උද්ධමනයේ මූලාශ්‍රය කුමක්ද, එය අනාගත අපේක්ෂා කෙරෙහි බලපාන්නේද, ඉල්ලුම පැත්තෙන් පීඩනයක් ඇති කරන්නේද යන්න මත මුදල් ප්‍රතිපත්තියෙන් ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතුද යන්න තීරණය වන බව ඔහු පැවසීය. මුදල් ප්‍රතිපත්තිය ප්‍රධාන වශයෙන් ඉල්ලුම මත පදනම් වන බවත් මහ බැංකුව අවධානය යොමු කරන්නේ එයට බවත් ඔහු කීය.
පසුබිම
මැදපෙරදිග ගැටුම ඇරඹී දා සිට රජයට අයත් ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) ඉන්ධන මිල සියයට 50ක් පමණ ඉහළ දමා ඇති බව අධිපතිවරයාගේ කතාව සමග වාර්තා විය.
තාප විදුලි උත්පාදනය, භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය සහ කෘෂිකාර්මික යන්ත්‍ර සඳහා භාවිත කරන ඉන්ධන ශ්‍රී ලංකාව ආනයනය කරයි. බොරතෙල් මිල ඉහළ ගිය විට එහි පිරිවැය නිෂ්පාදකයින්, ගොවීන් සහ බෙදාහරින්නන් හරහා ගොස් අවසානයේ සාප්පු මිලට බලපායි.
රජයට පාරිභෝගිකයින්ට සහන දීමට ඇති අවකාශය කලින් තරම් නැත. ඩොලර් බිලියන 3ක ව්‍යාප්ත අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) කොන්දේසි අනුව ශක්තිය සඳහා සහනාධාර දෙනවා වෙනුවට වෙළෙඳපොළ මිලට අනුගත මිල ගණන් අය කළ යුතුය.
CCPI යනු කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ පාරිභෝගික මිල මැනීමේ ප්‍රධාන දර්ශකය වන අතර එය සංගණන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව සම්පාදනය කරයි. මහ බැංකුව ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාත තීරණය කිරීමේ දී උද්ධමන දත්ත පාදක කරගනී.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම බස් ගාස්තු, විදුලි බිල සහ ආහාර මිල කෙරෙහි බලපාන්නට ඉඩ ඇත. ආදායමෙන් විශාල කොටසක් ආහාර සහ ගමන් වියදමට යොමු කරන පවුල්වලට මේ සියල්ල එකවර ඉහළ ගිය විට වැඩිපුරම බලපායි.
අධිපතිවරයාගේ අදහස් අනුව තෙල් බැරලයක් ඩොලර් 100ක් පමණ වුවත් දැනට පවතින උද්ධමනය කළමනාකරණය කළ හැකි වුවද, ඉහළ මිල දිගු කාලයක් පැවතුණහොත් ආර්ථිකය පුරා පිරිවැය වැඩි වනු ඇත. ණය ගන්නන් සහ ඉතිරි කරන්නන් මහ බැංකුවේ ඊළඟ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශය බලා සිටිනු ඇත.
