පාසල් උපකරණ, සෞඛ්‍ය සේවා සහ අත්‍යවශ්‍ය ආහාර දේවලින් වැට් (VAT) ඉවත් කිරීමේ පොරොන්දුව ඉටු කිරීමට ආණ්ඩුව අසමත් වූ බව ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණේ ජාතික සංවිධායක, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී නාමල් රාජපක්ෂ චෝදනා කළේය.
ඔහු මේ බව පැවසුවේ නොවැම්බර් 5 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවේදී මන්ත්‍රී ඩී.වී. චානක සහ චානක මඩුගොඩ සමග පැවති සාකච්ඡාවකදීය.
පසුගිය වසර දෙකහමාර තුළ ජීවන වියදම අඩු කිරීමට, පවුල්වල මූල්‍ය බර සැහැල්ලු කිරීමට සහ පාසල් දරුවන්ගේ අධ්‍යාපන වියදම අඩු කිරීමට ඵලදායී වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීමට ආණ්ඩුව අසමත් වූ බව රාජපක්ෂ පැවසීය.
උද්ධමනය සියයට 8ක් ඉක්මවා ඇති බවත්, මේ මාසයේදී එය තවත් ඉහළ යනු ඇති බවත් ඔහු කීය.
තම ධුර කාලය තුළ කිසිදු බද්දක් වැඩි කර නැතැයි ජනාධිපතිවරයා මෑතදී කළ ප්‍රකාශය ගැන අදහස් දැක්වූ රාජපක්ෂ, අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සහ සේවාවලින් වැට් ඉවත් කිරීමේ පොරොන්දුව ආණ්ඩුව ඉටු කර නැති බව කීය.
“ඒ වෙනුවට සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ඉතුරුම් ගිණුම්වල පොලියට වැට් එකතු කළා. වාහන මත බදු වැඩි කළා. තොරතුරු තාක්ෂණ අංශයටත්, උපදේශන සේවාවලටත් බදු පැනෙව්වා,” යැයි ඔහු කීය.
තොරතුරු තාක්ෂණය මත පදනම් වූ ශක්තිමත් ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම ගැන ආණ්ඩුව කතා කළ බවත්, ඒ ඉලක්කයට පොදුජන පෙරමුණද සහාය දෙන බවත් ඔහු පැවසීය. එහෙත් ආණ්ඩුවේ සහාය නොමැතිව ජීවත් වීමට සටන් කරන තොරතුරු තාක්ෂණ වෘත්තිකයන්ට සහ ව්‍යාපාරවලට වැට් පැනවීම ගැන ඔහු ප්‍රශ්න කළේය.
පසුබිම
වැට් යනු භාණ්ඩ සහ සේවා සැපයීමේ සෑම අදියරකදීම අය කරන පරිභෝජන බද්දකි. එය එකතු කරන්නේ දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවයි. ශ්‍රී ලංකාව 2024 ජනවාරි මාසයේදී සම්මත වැට් අනුපාතිකය සියයට 18ක් දක්වා ඉහළ දමා, තවත් භාණ්ඩ සහ සේවා රැසකට එය ව්‍යාප්ත කළේය.
රට දැන් ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ජාත්‍යන්තර මුදල් අරමුදලේ (IMF) සහාය ලබන ආර්ථික වැඩසටහනකි. එහි රජයේ ආදායම සඳහා ඉලක්ක ඇතුළත්ය. වැඩසටහන ආරම්භ වූ දා සිට බදු ප්‍රතිපත්තිය දේශපාලන තර්කයට ලක්ව ඇත. කුමන බදු වැඩි කළ යුතුද, අඩු කළ යුතුද, කුමන දේවලට සහන දිය යුතුද යන්න ගැන පක්ෂ අතර එකඟතාවක් නැත.
උද්ධමන දත්ත සෑම මාසයකම පළ කරන්නේ සංගණන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවයි. රාජපක්ෂ සඳහන් කළ සංඛ්‍යා නිල නිකුතුවලින් පරීක්ෂා කළ හැකිය.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
පාසල් උපකරණ සහ සෞඛ්‍ය සේවා වැනි දේවල් මත වැට් බද්ද පවුල්වල වියදමට, විශේෂයෙන් පාසල් යන දරුවන් සිටින පවුල්වලට, කෙලින්ම බලපායි. යම් භාණ්ඩයකට හෝ සේවාවකට වැට් අදාළ වන්නේද යන්න රඳා පවතින්නේ වැට් පනත සහ එහි නිදහස් කිරීම් ලැයිස්තුව මතය. එය දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ වෙබ් අඩවියේ පළ කර ඇත.
මේ කරුණු රාජපක්ෂගේම ප්‍රකාශ වන අතර ඒවා ඔහුගේ පක්ෂයේ ස්ථාවරය පිළිබිඹු කරයි. තම ධුර කාලය තුළ බදු වැඩි කර නැතැයි ජනාධිපතිවරයා කළ ප්‍රකාශය ඔහුගේ අදහස් දැක්වීමේ ආරම්භය විය.