විදුලි වාහන (EV) බැටරි ආයු කාලය අවසන් වූ පසු ඒවා පරිසර හිතකාමීව බැහැර කිරීමේ සහ ප්‍රතිචක්‍රීකරණයේ වගකීම ආනයනකරුවන්ට සහ නිෂ්පාදකයන්ට පැවරෙන නිසි ක්‍රමයක් අවශ්‍ය බව පාර්ලිමේන්තුවේ ආදායම් සහ වියදම් (Ways and Means) කමිටුව පවසයි.

විජේසිරි බස්නායක මන්ත්‍රීවරයාගේ සභාපතිත්වයෙන් පාර්ලිමේන්තුවේ පැවති මෑත රැස්වීමකදී මෙම කරුණ ඉදිරිපත් විය. පරණ EV බැටරි බැහැර කිරීමට හෝ ප්‍රතිචක්‍රීකරණයට ශ්‍රී ලංකාවේ පිහිටුවා ඇති ක්‍රමවේදයක් නැති බවද කමිටුව පෙන්වා දුන්නේය.

වාහන ආනයන සීමා ලිහිල් කළ පසු ආනයනය කළ වාහන ගණන සහ වටිනාකම, ඒවාට අදාළ බදු රාමුව කමිටුව සමාලෝචනය කළේය. ආනයන බදු ගණනය කිරීම එන්ජින් ධාරිතාව, CIF වටිනාකම සහ සුරාබදු මත රඳා පවතින නිසා සංකීර්ණ බව සාකච්ඡා විය. රේගු තක්සේරු ක්‍රමවේද ගැනද ගැටලු මතු විය.

ආනයනික භාණ්ඩ නිෂ්කාශනයේ ප්‍රමාදයන් ගැනද කමිටුව සොයා බැලීය. රේගුවට අමතරව රාජ්‍ය ආයතන කිහිපයක අනුමැතිය අවශ්‍ය වීම මීට හේතුවයි. ආනයන සහ අපනයන පාලන දෙපාර්තමේන්තුව ඇතුළු ආයතන සම්බන්ධ කරන ඒකාබද්ධ ඩිජිටල් පද්ධතියක් නොමැති වීම නිසා සම්බන්ධීකරණ ගැටලු සහ අනුමැතිවල ප්‍රමාද ඇති වන බව නිලධාරීහු කීහ.

මෙම ප්‍රමාද නිසා බහාලුම් දිගු කාලයක් වරායේ රැඳී පවතින අතර, ගබඩා ගාස්තු සහ අදාළ වියදම් නිසා ආනයනකරුවන්ගේ පිරිවැය ඉහළ යන බව කමිටුව පැවසීය. රාජ්‍ය ආයතන අතර සම්බන්ධීකරණය වැඩි දියුණු කර ක්‍රියා පටිපාටි සරල කළ යුතු බවද කමිටුව අවධාරණය කළේය.

පසුබිම

විදුලි වාහන ක්‍රියාත්මක වන්නේ විශාල ලිතියම්-අයන බැටරි මගිනි. කාලයත් සමඟ ඒවායේ ධාරිතාව අඩු වන අතර අවසානයේ ඒවා මාරු කළ යුතුය. එකතු කිරීමේ සහ ප්‍රතිචක්‍රීකරණ ක්‍රමයක් නොමැති නම් පරණ බැටරි සාමාන්‍ය කසළ සමඟ එකතු විය හැකි අතර ඒවායේ ඇති ද්‍රව්‍ය පරිසරයට හානිකර විය හැක.

කමිටුවේ සාකච්ඡාව පැවැත්වුණේ වාහන ආනයන සීමා ලිහිල් කිරීමෙන් පසුවය. එය ආනයනික වාහනවල බදු ප්‍රතිපත්තිය මහජන උනන්දුවට ලක්වන කරුණක් කර ඇත. වත්මන් රීතිවලට අනුව වාහනයක් මත බදු ගෙවීම කරුණු කිහිපයක් මත රඳා පවතින අතර එය තේරුම් ගැනීමට අපහසු බව කමිටුව සඳහන් කළේය.

රේගුව භාණ්ඩ වර්ග කිරීමට භාවිතා කරන ජාත්‍යන්තර කේත වන සුසංවාදී පද්ධති (HS) කේත නිසි ලෙස පිහිටුවා, විදුලි වාහන නිවැරදිව වර්ග කර බදු අය කිරීමේ අවශ්‍යතාවද කමිටුව සාකච්ඡා කළේය. විදුලි වාහන සහ ඒවායේ බැටරි සඳහා ගුණාත්මක ප්‍රමිති හඳුන්වා දීමේ වැදගත්කම ගැනද කතා කෙරිණි.

ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?

ගැනුම්කරුවන්ට සහ ආනයනකරුවන්ට අදාළව, විදුලි වාහන ආනයනයට සහ භාවිතයට බදු සහන සහ අනෙකුත් ප්‍රතිපත්ති දිරිදීමනා හඳුන්වා දීම ගැන කමිටුව සාකච්ඡා කළේය. මහජනතාවට වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි වන පරිදි බදු ප්‍රතිපත්ති සරල කළ යුතු බවද එය පැවසීය. කිසිදු සහනයක් ගැන තීරණයක් තවම ප්‍රකාශයට පත් කර නැත.

විදුලි වාහන ආරෝපණය නිසා ජාතික විදුලි පද්ධතියට ඇතිවිය හැකි අමතර පීඩනය අඩු කිරීමට සූර්ය බලය සහ බැටරි ශක්ති ගබඩා යොදාගත හැකි බවද කමිටුව පෙන්වා දුන්නේය. කමිටුවේ යෝජනා ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, වාහනයක් ආනයනය කිරීමේ පිරිවැයට, රේගුවෙන් නිකුත් කරගන්නා වේගයට සහ භාවිතයට නුසුදුසු වූ බැටරියක් හිමියන් කළ යුතු දේට ඒවා බලපෑ හැකිය.