ශ්රී ලංකාවට අදාළ 4 වැනි වගන්ති උපදේශන සහ දීර්ඝ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ 7 වැනි සමාලෝචනය, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) විධායක මණ්ඩලය දෙසැම්බර් 2 වනදා සලකා බලනු ඇත. එයින් ඩොලර් මිලියන 345ක පමණ මුදලක් නිදහස් වීමට මග විවර වේ.
කාර්යසාධන නිර්ණායක නොපිළිපැදීම සඳහා නිදහස් කිරීම්, කාර්යසාධන නිර්ණායක වෙනස් කිරීම් සහ මූල්ය ආරක්ෂණ සමාලෝචනයක් ද මෙයට ඇතුළත් වේ.
7 වැනි සමාලෝචනය සම්බන්ධයෙන් IMF නිලධාරීන් සහ ශ්රී ලංකාව අතර ඔක්තෝබර් මාසයේදී කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවක් ඇති විය. එහෙත් මුදල් නිදහස් කිරීමට විධායක මණ්ඩලයේ අනුමැතිය අවශ්යයි.
ඩොලර් බිලියන 2.9ක වත්මන් වැඩසටහන 2027 මාර්තුවේදී අවසන් වීමට නියමිතයි. ඉන් පසු නව වැඩසටහනක් ගැන සාකච්ඡා පවතී. නව වැඩසටහනකට යා යුතු ද යන්න සොයා බැලීමට කමිටුවක් පත් කර ඇති බව වාර්තා වේ.
IMF ආසියා සහ පැසිෆික් දෙපාර්තමේන්තුවේ නියෝජ්ය අධ්යක්ෂ සොනාලි ජයින්-චන්ද්රා පසුගිය මාසයේ බැංකොක්හිදී පැවති IMF රැස්වීම් අතරතුර මාධ්ය හමුවකදී කීවේ, අධිකාරීන් කැමති ඕනෑම සුදුසු ආකාරයකින් ශ්රී ලංකාවට සහාය වීමට අරමුදල සූදානම් බවයි. රටේ සාර්ව ආර්ථික තත්ත්වය සැලකිය යුතු ලෙස යහපත් වී ඇති බවත්, ණය ප්රතිව්යුහගත කිරීම බොහෝ දුරට අවසන් බවත් ඇය කීවාය. වැඩසටහන අවසන් වීමට පෙර තවත් සමාලෝචන මෙහෙයුමක් පැමිණෙන බව ද ඇය පැවසීය.
පසුබිම
2022 මූල්ය අර්බුදයෙන් පසු ශ්රී ලංකාව IMF වෙත ගියේ විදේශ විනිමය හිඟය නිසා අත්යවශ්ය ආනයන සහ විදේශ ණය ගෙවීම් කළ නොහැකි වූ බැවිනි. ඩොලර් බිලියන 2.9ක EFF වැඩසටහන වාරික වශයෙන් ලැබෙන අතර, සෑම වාරිකයක්ම මූල්ය සහ පාලන ප්රතිසංස්කරණ ප්රගතිය පිළිබඳ සමාලෝචනයකට සම්බන්ධයි.
විදේශ සංචිත දැන් ඩොලර් බිලියන 7ක් පමණ දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකගේ තෙවන අයවැය නොවැම්බර් 12 වනදා පාර්ලිමේන්තුවේ ඉදිරිපත් කෙරිණි. 2027දී ආර්ථික වර්ධනය සියයට 4ක් ලෙසත්, ඉදිරි වසර තුන හෝ පහ තුළ සාමාන්යය සියයට 4.2ක් ලෙසත් රජය ඇස්තමේන්තු කර ඇත. ණය බර සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කිරීමට සියයට 6ක හෝ ඊට වැඩි වර්ධනයක් අවශ්ය බව විශ්ලේෂකයෝ කියති.
විදේශ ණය ගෙවීම් 2027දී ඩොලර් බිලියන 3ක් පමණ ද, 2028දී ඩොලර් බිලියන 3.6ක් ද වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කෙරේ. එවකට ජපානය, චීනය සහ ඉන්දියාව ඇතුළු ද්විපාර්ශ්වික ණයහිමියන්ට සහ ජාත්යන්තර බැඳුම්කරු හිමියන්ට ගෙවීම් යළි ආරම්භ වේ.
Fitch Ratings ජ්යෙෂ්ඨ අධ්යක්ෂ ජෙරමි සූක් කියන්නේ, නව IMF වැඩසටහනකින් ප්රතිපත්ති රාමුවක් සහ මූල්ය පිටුබලයක් ලැබිය හැකි බවයි. ණය තිරසාරව තබා ගැනීමට විශ්වාසදායක මූල්ය ප්රතිපත්ති සහ ප්රාථමික අයවැය අතිරික්ත අවශ්ය බව ද ඔහු කීය. Citi ආර්ථික විද්යාඥ බාකර් එම්. සයිදි පවසන්නේ, IMF සමග තවදුරටත් කටයුතු කිරීම වඩාත්ම සිදුවිය හැකි දේ බවයි.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
විධායක මණ්ඩලය සමාලෝචනය අනුමත කළහොත් ඩොලර් මිලියන 345ක් පමණ රටේ විදේශ විනිමය සම්පත්වලට එක් වේ. එය රුපියලට සහ ඉන්ධන, ඖෂධ, ආහාර ආනයනයට සහාය වේ.
නව වැඩසටහනක් ගැන තීරණයෙන් 2027 මාර්තුවෙන් පසු බදු, වියදම් සහ ණය ගැනීම් රජය කළමනාකරණය කරන ආකාරය තීරණය වේ. එය මිල, රාජ්ය සේවා සහ ණය පිරිවැයට, රටට මුදල් එවන විදේශගත ශ්රී ලාංකිකයන්ට ද බලපායි.