බටහිර ආසියානු අර්බුදය හේතුවෙන් බිටුමන් (ටාර්) ආනයනය කිරීමේ අපහසුතා මතු වී ඇති අතර, යෝජිත අධිවේගී මාර්ග ඇතුළු මාර්ග ඉදිකිරීම් කටයුතුවලට එය බාධා කර ඇති බව මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරියේ (RDA) නිලධාරියෙක් කීය.
නව මාර්ග සහ අධිවේගී මාර්ග ඉදිකිරීමටත්, පවතින මාර්ග පද්ධතිය අලුත්වැඩියා කිරීමටත් බිටුමන් ටොන් 15,000ත් 25,000ත් අතර ප්රමාණයක් අවශ්ය බව RDA අධ්යක්ෂ ජනරාල් අනුරාධ හෙට්ටිආරච්චි කීය.
ඉරානය බිටුමන් සැපයූ ප්රධාන රටක් විය. ශ්රී ලංකාව මීට පෙර ඉරානයේ නිෂ්පාදිත බිටුමන් මිලදී ගත්තේ දුබායිහි පිහිටි වෙළෙඳපොළ ඔස්සේය. දැන් ඉන්දියාව, චීනය, තායිලන්තය සහ මැලේසියාවෙන් සීමිත තොග පැමිණෙන බව හෙට්ටිආරච්චි කීය.
“යෝජිත අධිවේගී මාර්ග වැඩ ආරම්භ කරන විට අපට තව තවත් බිටුමන් අවශ්ය වෙනවා” යැයි ඔහු කීය.
2027 අයවැයෙන් අධිවේගී මාර්ග තුනක් යෝජනා කෙරිණි. ඒවා මධ්යම අධිවේගී මාර්ගයේ පොතුහැර – ගලගෙදර කොටස, කුරුණෑගල – දඹුල්ල අධිවේගී මාර්ගය සහ ඉංගිරිය – රත්නපුර අධිවේගී මාර්ගයයි. මෙම ව්යාපෘති දේශීය මූල්යකරණයෙන් ඉදිකිරීමට රජය තීරණය කර ඇත.
එක් එක් ව්යාපෘතියේ වියදමින් සියයට 15ත් 20ත් අතර ප්රමාණයක් ආනයනික ඉදිකිරීම් ද්රව්ය සඳහා වෙන් කළ යුතු බව හෙට්ටිආරච්චි කීය.
පසුබිම
බිටුමන් යනු ඇස්ෆෝල්ට් මාර්ග මතුපිට ගල් සහ වැලි බැඳ තබන බර පෙට්රෝලියම් අතුරු එලයකි. එය නිෂ්පාදනය වන්නේ තෙල් පිරිපහදුවලදී බැවින් සැපයුම ගෝලීය තෙල් වෙළඳාම සහ නැව් මාර්ග මත රඳා පවතී. ශ්රී ලංකාව බිටුමන් දේශීයව නිපදවන්නේ නැත, ආනයනය කරයි.
2027 අයවැය ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා විසින් නොවැම්බර් 12 වැනිදා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කළේය. ඔහු මුදල් ඇමති ධුරයද දරයි. දින හතක විවාදයකින් පසු එහි දෙවැනි වර කියවීම ඡන්ද 157ක් පක්ෂව සහ 60ක් විපක්ෂව පිළිගනු ලැබිණි. කාරක සභා අවධිය සෙනසුරාදා ආරම්භ විය.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
මාර්ග අලුත්වැඩියාවටත්, නව ඉදිකිරීම්වලටත් අවශ්ය වන්නේ එකම ආනයනික ද්රව්යයක් බැවින්, සැපයුම් ගැටලුව දිගටම පැවතුණහොත් අයවැයේ සඳහන් අධිවේගී මාර්ග තුන පමණක් නොව රට පුරා වැඩ කටයුතු මන්දගාමී විය හැකිය.
එක් ව්යාපෘතියක වියදමෙන් කොටසක් ආනයනික ද්රව්ය සඳහා යන බව RDA පවසන බැවින්, බිටුමන් මිල සහ ලබාගැනීමේ හැකියාව ව්යාපෘතියක ඉදිකිරීම් වියදමට බලපෑ හැකිය. මෙතෙක් වියදම් කෙතරම් වෙනස් වී ඇතැයි RDA නිලධාරියා කීවේ නැත.
තොග සීමිත ව පැවතුණහොත්, මාර්ග නැවත පිරිසැකසීම සහ අලුත්වැඩියා කටයුතු නියමිත ප්රදේශවල මාර්ග භාවිතා කරන්නන්ට ප්රමාදයන්ට මුහුණ දීමට සිදුවිය හැකිය. කෙසේ වුවද නිශ්චිත කාලසටහන් වෙනස්වීම් වාර්තා වී නැත.