ඇතැම් බදු ඉදිරි අයවැයෙන් තවදුරටත් අඩු කරන බව ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක පවසයි. ආණ්ඩුවේ ආදායම් ඉලක්කවලට හානි නොවන පරිදි එය කරන බවද ඔහු කීය.
රටේ ආර්ථික කාර්ය සාධනය ගැන කතා කරමින් ජනාධිපතිවරයා කියා සිටියේ බලයට පත්වීමෙන් පසු අලුත් බදු කිසිවක් පනවා නැති බවයි. ආදායම් ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට ආණ්ඩුවට හැකි වූ බවද ඔහු කීය.
“බලයට ඇවිත් අපි අලුත් බදු පනවලා නෑ. ඒ වෙනුවට දැනට තිබෙන ඇතැම් බදු සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කළා. ඉදිරි අයවැයෙන් තවත් බදු කිහිපයක් අඩු කරනවා,” යැයි ජනාධිපතිවරයා පැවසීය.
වාර්තා වූ ප්‍රකාශයේ කුමන බදු කොපමණ අඩු කරන්නේද යන්න ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කර නැත.
පෙර ආණ්ඩු ප්‍රක්ෂේපිත ආදායම් ඉලක්ක නැවත නැවතත් සපුරා ගැනීමට අසමත් වූ බවත්, බොහෝ විට එකතු කර ගත්තේ අපේක්ෂිත ප්‍රමාණයෙන් සියයට 90ක් පමණක් බවත් ඔහු කීය. වත්මන් ආණ්ඩුව ආදායම් අපේක්ෂා ඉක්මවා ඇති බවත්, ප්‍රාථමික අයවැය අතිරික්තයක් පවත්වා ගන්නා බවත් ඔහු පැවසීය. එය කාලයත් සමඟ ණය බර අඩු කිරීමට උපකාරී වන බව ජනාධිපතිවරයාගේ අදහසයි.
පවුල්වලට උද්ධමනය නිසා අමතර පීඩනයක් ඇති වී ඇති බවද ඔහු පිළිගත්තේය. භාණ්ඩ හා සේවා මිල ඉහළ යාම ඊට හේතු වූ බව ඔහු කීය. එම පීඩනයෙන් වැඩි කොටසක් මැදපෙරදිග ගැටුම සහ ජාත්‍යන්තර සැපයුම් මාර්ග අවුල් වීම නිසා ඇති වූවක් බව ඔහු පැවසීය.
පසුබිම
ප්‍රාථමික අයවැය අතිරික්තය යනු ණය පොලී ගෙවීම් හැර ආණ්ඩුවේ ආදායම වියදමට වඩා වැඩි වීමයි. ජාත්‍යන්ත්‍ර මුල්‍ය අරමුදලේ (IMF) සහාය ඇති ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනේ කොටසක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවට ප්‍රාථමික අතිරික්ත ඉලක්කයක් තිබේ. ආණ්ඩුව එකතු කළ යුතු ආදායම ගැනද එහි අපේක්ෂා තිබේ.
2022දී රට විදේශ ණය නොගෙවීමට පත්වූ දා සිට ආදායම ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රතිසාධනයේ ප්‍රධාන කාරණයක් වී තිබේ. බදු ප්‍රතිපත්තිය බොහෝ දුරට තීරණය වන්නේ වාර්ෂික අයවැයෙනි. එය වසර අවසාන මාසවලදී පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර විවාද කොට ඡන්දයට පත් කෙරේ.
ආදායම් බදු, භාණ්ඩ හා සේවා බදු සහ ආනයන බදු ගෘහ සහ ව්‍යාපාරවලට බලපාන ආකාරය වෙනස් ය. ජනාධිපතිවරයා කිසිදු බද්දක් නම් කර නැති නිසා කුමන පිරිසකට සහන ලැබේදැයි තවම පැහැදිලි නැත.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
මෙය බදු අනුපාතයක් වෙනස් කිරීමක් නොව අරමුණක් ප්‍රකාශ කිරීමකි. අයවැය යෝජනා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කර අනුමත වන තුරු කිසිදු බද්දක් අඩු නොවේ. කවුරුන්ට සහන ලැබේද යන්න තීරණය වන්නේ එහි විස්තරවලිනි.
උද්ධමනය ගැන ජනාධිපතිවරයා කළ ප්‍රකාශයෙන් පෙනෙන්නේ පවුල්වලට ජීවන වියදමේ පීඩනයක් ඇති බව ආණ්ඩුව දන්නා බවයි. බදු ගෙවන අයට සහ බදු සහිත භාණ්ඩ මිලදී ගන්නා අයට අයවැය ඉදිරිපත් කරන විට සැබෑ පියවර දැකගත හැකි වනු ඇත.
