ශ්‍රී ලංකාවේ යෝජිත ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ (PSTA) පනත් කෙටුම්පතෙන් අත්තනෝමතික රඳවා තබාගැනීම්වලට ඉඩ ලැබිය හැකි බවත්, අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස සීමා විය හැකි බවත්, වධහිංසා අවදානම වැඩි විය හැකි බවත් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය (OHCHR) අනතුරු අඟවා තිබේ.

ඔක්තෝබර් 13 දිනැති පිටු 19ක තක්සේරුවකින් එම කාර්යාලය සැප්තැම්බර් 22 ගැසට් කළ කෙටුම්පත සමාලෝචනය කර ඇත. කලින් කෙටුම්පත්වලට වඩා දියුණුවක් ඇතත්, පවතින ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ (PTA) අඩුපාඩු නැවත පිටපත් කිරීමක් හෝ තවත් පුළුල් කිරීමක් මෙම කෙටුම්පතේ තිබෙන බව එම කාර්යාලය පවසයි.

පනත සම්මත කිරීමට පෙර සිවිල් සමාජය, ස්වාධීන ආයතන සහ නීතිවේදීන් සමග අර්ථවත් සාකච්ඡා කර සම්පූර්ණ සමාලෝචනයක් කරන ලෙස රජයෙන් ඉල්ලා ඇත.

ප්‍රධාන සැලකිල්ල වන්නේ ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ලේකම්ට වරකට මාස දෙක බැගින්, උපරිම වසරක් දක්වා රඳවා තබාගැනීමට අවසර දිය හැකි විධිවිධානයයි. මුල් මාස දෙකෙන් පසු දීර්ඝ කිරීමට මහාධිකරණයේ අනුමැතිය අවශ්‍ය වුවත්, පළමු තීරණය ගන්නේ අධිකරණයක් නොව විධායකය බව කාර්යාලය පැවසීය.

අත්අඩංගුවට ගත් සැකකරුවන් පොලිසියෙන් පැය 48ක් ඇතුළත, හෝ ත්‍රිවිධ හමුදාවෙන් පැය 72ක් ඇතුළත මහේස්ත්‍රාත්වරයා ඉදිරියේ ඉදිරිපත් කළ හැකි බවද තක්සේරුවේ සඳහන්ය. අත්අඩංගුවට ගත්තේ කවුරුන් වුවත්, සැකකරුවන් හැකි ඉක්මනින්, සාමාන්‍යයෙන් පැය 24ක් ඇතුළත මහේස්ත්‍රාත්වරයා ඉදිරියේ ඉදිරිපත් කළ යුතු බවට නිර්දේශ කර ඇත.

පසුබිම

මෙම කෙටුම්පතින් PTA අහෝසි කර ඒ වෙනුවට නව පනතක් ගෙන ඒමට යෝජිතය. නඩු විභාගයකින් තොරව දිගු කාලයක් රඳවා තබාගැනීමට ඉඩ දෙන බව පවසමින් එක්සත් ජාතීන් සහ මානව හිමිකම් සංවිධාන එම පනත දිගු කලක සිට විවේචනය කරමින් සිටී.

නවතම කෙටුම්පතේ ඇති වෙනස්කම් කිහිපයක් OHCHR සාදරයෙන් පිළිගත්තේය. පොලිස් පාපොච්චාරණ සාක්ෂියක් ලෙස භාර නොගැනීම, මාධ්‍ය කටයුතු සහ සිවිල් සමාජ ක්‍රියාකාරකම් සඳහා අමතර ආරක්ෂාව, පොලිස් සම්මුඛ සාකච්ඡා ශ්‍රව්‍ය දෘශ්‍ය ආකාරයෙන් පටිගත කිරීම ඒ අතර වේ. අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ රඳවා තබාගැනීම් පිළිබඳව පැය 48ක් ඇතුළත ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසමට දැනුම් දිය යුතු බවද කෙටුම්පතේ සඳහන්ය.

එහෙත් මෙම වෙනස්කම් පුළුල් මානව හිමිකම් අවදානම් වළක්වන්නට ප්‍රමාණවත් නොවන බව කාර්යාලය පැවසීය. දැනට පවතින පනත අහෝසි කළත් විභාග වෙමින් පවතින PTA නඩු සහ ඇතැම් රෙගුලාසි දිගටම පවත්වා ගැනීමට සංක්‍රාන්ති විධිවිධානවලින් ඉඩ ලැබිය හැකි බවද ඔවුන් අනතුරු ඇඟවීය.

රහසිගත තොරතුරු සහ ත්‍රස්තවාදී ප්‍රකාශන ආශ්‍රිත වරද ඇතුළු පුළුල්ව අර්ථ දැක්වූ වරද මාධ්‍යවේදීන්ට, මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරිකයන්ට සහ සාමකාමී විරෝධතාකරුවන්ට එරෙහිව භාවිත කළ හැකි බව කාර්යාලය පවසයි. මාධ්‍ය ප්‍රභව ආරක්ෂා කිරීමටත්, මහජන උන්නතිය පිළිබඳ වාර්තාකරණයටත් පැහැදිලි ආරක්ෂාවක් ලබා දිය යුතු බව ඉල්ලා ඇත.

ත්‍රිවිධ හමුදාවේ සහ වෙරළ ආරක්ෂක බලකායේ සාමාජිකයන්ට ඇතැම් අවස්ථාවල අත්අඩංගුවට ගැනීමේ සහ සෝදිසි කිරීමේ බලතල ලබා දෙයි. එයින් අත්තනෝමතික රඳවා තබාගැනීම්, වධහිංසා සහ බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම් අවදානම වැඩි විය හැකි බවත්, නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ප්‍රධාන වගකීම සිවිල් පොලිසිය සතුව පැවතිය යුතු බවත් කාර්යාලය පැවසීය. සංවිධාන තහනම් කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට ඇති බලය, ගමන් බිමන්, මහජන රැස්වීම් සහ සන්නිවේදන සීමා කිරීමේ බලතලද ප්‍රශ්න කර ඇති අතර, ශක්තිමත් අධිකරණ අධීක්ෂණයක් සහ පැහැදිලි කාල සීමා ඉල්ලා තිබේ.

ජාතික ආරක්ෂාව ආරක්ෂා කරමින් මානව හිමිකම්ද සළකන ත්‍රස්තවාද විරෝධී නීති සැකසීමට තාක්ෂණික ආධාර දීමට සූදානම් බව කාර්යාලය පැවසීය.

ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?

යුරෝපා සංගමය PTA අහෝසි කරන ලෙස ඉල්ලා ඇති බවත්, යෝජිත නීතිවලින් ශ්‍රී ලංකාවට GSP+ වරප්‍රසාදය අහිමි විය හැකි බවත් විපක්ෂ නායක සජිත් ප්‍රේමදාස සඳහන් කළේය. එය දේශපාලන ඇගයීමක් මිස යුරෝපා සංගමයේ තීරණයක් නොවේ.

කෙටුම්පත පිළිබඳ තම නිරීක්ෂණ ඉදිරිපත් කළ බව ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය පැවසීය. පැහැදිලි අර්ථ දැක්වීම්, අධිකරණ අධීක්ෂණය සහ නිසි ක්‍රියාපටිපාටි ආරක්ෂණ තිබිය යුතු බවත්, GSP+ පහසුකම් දිගටම ලබා ගැනීමට ජාත්‍යන්තර බැඳීම්වලට අනුකූල විය යුතු බවත් ඔවුන් ඉල්ලා සිටියේය. එම සහනය යුරෝපීය වෙළෙඳපොළට ශ්‍රී ලංකා අපනයනවලට වරප්‍රසාදිත ප්‍රවේශයක් ලබා දෙන අතර රැකියා සහ අපනයන ආදායම්වලට ද සහාය වන බව මණ්ඩලය පැවසීය.

යෝජිත නීතිවල ඇතැම් විධිවිධානවලට ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම සහ ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයද විරෝධය පළ කර ඇත.