සිවිල් යුද්ධය අවසන් වී වසර 17කට පසුවත් උතුරු හා නැගෙනහිර පළාත්වල හමුදාකරණය පවතින බව එම පළාත් දෙකේ මානව හිමිකම් තත්ත්වය පිළිබඳ නව වාර්තාවක ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම පවසයි.
“ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු හා නැගෙනහිර පළාත්වල මානව හිමිකම් තත්ත්වය” නමැති එම වාර්තාවේ, ප්‍රදේශය පුරා දිස්ත්‍රික්කවල හමුදාව විසින් ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීමේ, සාම්ප්‍රදායික ජීවනෝපායන්ට ප්‍රවේශය ඇහිරීමේ සහ ප්‍රදේශවාසීන් බිය ගැන්වීමේ “අඛණ්ඩ රටාවක්” ඇති බව සඳහන් වේ.
හමුදා පා සටහන අඩු කර අත්පත් කරගෙන සිටින ඉඩම් නියම හිමිකරුවන්ට ආපසු දෙන බවට රජය නැවත නැවත සහතික වී ඇතත්, පළාත් දෙකෙහිම පාලනයේ සහ ඉඩම් භාවිතයේ “ස්ථිර ලක්ෂණයක්” ලෙස හමුදාකරණය තවමත් පවතින බව කොමිසම පැවසීය.
හමුදා සන්තක ඉඩම් ආපසු භාර දීම ඉක්මන් කරන ලෙසත් දේපළ අයිතිය සහ ජීවනෝපායන් සම්පූර්ණයෙන් යළි ස්ථාපිත කරන ලෙසත් කොමිසම රජයෙන් ඉල්ලා සිටියේය. විශේෂයෙන් සුළුතර ප්‍රජාවන්ට අසමානුපාතික ලෙස බලපාන හෝ ආගමික ආක්‍රමණයට පහසුකම් සපයන අවස්ථාවල ඉඩම් අත්පත් කර ගැනීම සඳහා “සියල්ලටම පොදු සාධාරණීකරණයක්” ලෙස ජාතික ආරක්ෂාව යොදා නොගත යුතු බවද කොමිසම පැවසීය. විශේෂයෙන් කෘෂිකර්මය සහ අධ්‍යාපනය වැනි සිවිල් ආර්ථික අංශවලින් හමුදාව ඉවත් කිරීමට ස්ථිර පියවර ගන්නා ලෙසද කොමිසම ඉල්ලා සිටියේය.
බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම්, සමූහ මිනී වළවල්, ස්මරණය කිරීම, රාජ්‍ය නිරීක්ෂණය සහ බිය ගැන්වීම, ඉඩම් ආරවුල්, 1990දී විමුක්ති කොටි සංවිධානය (LTTE) විසින් පළවා හරින ලද උතුරේ මුස්ලිම්වරුන් යළි පදිංචි කිරීම, ආගමික නිදහස, සංවර්ධන ව්‍යාපෘති සහ ජීවනෝපායන් ද ආවරණය කරන වාර්තාවේ යුද්ධයෙන් පසු මතු වූ එක් ප්‍රධාන අවධානයට ලක් වූ කරුණක් වන්නේ හමුදාකරණයයි.
කලින් හමුදාව සන්තකයේ තිබූ ඉඩම්වලින් “සියයට 90කට වැඩි” ප්‍රමාණයක් ආපසු භාර දී ඇති බව ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශ ප්‍රකාශක බ්‍රිගේඩියර් ෆ්‍රැන්ක්ලින් ජෝසෆ් ද හින්දු පුවත්පතට පැවසීය. බොහෝ අවස්ථාවල හිමිකරුවන් හඳුනාගත නොහැකි බවත් හිමිකම සනාථ කරන සාක්ෂි නොමැති බවත් එවැනි අවස්ථා පරීක්ෂා කරමින් සිටින බවත් ඔහු කීය.
ඉලංකෛ දමිළ අරසු කච්චි (ITAK) පක්ෂයේ මුලතිව් දිස්ත්‍රික්කයේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී තුරෛරාසා රවිකරන් ද හින්දු පුවත්පතට පැවසුවේ විශාල භූමි ප්‍රමාණයක් තවමත් හමුදා පාලනය යටතේ පවතින බවයි. යුද්ධයේ උච්චතම අවස්ථාවේ පලා ගිය පවුල්වලින් ලියකියවිලි බලාපොරොත්තු වීම අසාධාරණ බවත් පුරාවිද්‍යා සහ වනජීවී දෙපාර්තමේන්තු ඇතුළු වෙනත් රාජ්‍ය ආයතනද එම දිස්ත්‍රික්කයේ ඉඩම් සන්තකයේ තබාගෙන සිටින බවත් ඔහු කීය.
පසුබිම
ශ්‍රී ලංකා රජය සහ LTTE අතර සිවිල් යුද්ධය අවසන් වූයේ 2009 මැයි මාසයේදීය. ගැටුම අතරතුර උතුරු හා නැගෙනහිර විශාල ප්‍රදේශ ආරක්ෂක අරමුණු සඳහා අත්පත් කර ගැනුණු අතර බොහෝ පවුල් අවතැන් වූහ. සමහරු යුද්ධයෙන් පසු ආපසු පැමිණ ඇති අතර, තමන්ගේ නිවාස තිබූ හෝ තමන් ගොවිතැන් කළ ඉඩම් ආපසු භාර දෙන ලෙස එතැන් සිට ඉල්ලා සිටී.
2024 නොවැම්බර් මහ මැතිවරණයට පෙර ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක දමිළ ජනතාවට ලබා දුන් ප්‍රතිඥා අතර ඉඩම් ආපසු භාර දීම ද විය. ඔහුගේ ජාතික ජන බලවේගය උතුරු හා නැගෙනහිර පිහිටි දිස්ත්‍රික්ක පහෙන් එකක් හැර සියල්ලේම ජයග්‍රහණය කළේය.
ආරක්ෂක අමාත්‍යවරයා ද වන ජනාධිපති දිසානායක මේ වසරේ අගෝස්තු මාසයේදී, යුද්ධය අතරතුර අත්පත් කර ගත් සහ ආරක්ෂක අවශ්‍යතා සඳහා තවදුරටත් අවශ්‍ය නොවන ඉඩම් නිදහස් කිරීම වේගවත් කරන ලෙස ආරක්ෂක බලකායන්ට උපදෙස් දුන්නේය. කෙසේ වෙතත් ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමේ වේගය මන්දගාමී බව එම පළාත් දෙකේ දමිළ කතා කරන ජනතාව පවසති.
මෙයින් අදහස් වන්නේ
උතුරු හා නැගෙනහිර පවුල්වලට හමුදා සන්තක ඉඩම් නිදහස් කිරීම බලපාන්නේ ඔවුන්ට ජීවත් විය හැකි සහ ගොවිතැන් කළ හැකි ස්ථානවලටය. හමුදා පැමිණීම සහ සිවිල් ක්‍රියාකාරකම්වලට එහි සහභාගීත්වය යුද්ධයෙන් පසු ජීවනෝපායන් ගොඩනඟා ගැනීම දුෂ්කර කරන බව ප්‍රදේශවාසීන් පවසා ඇත.
කොමිසමේ නිර්දේශ ලබා දී ඇත්තේ රජයටය. වාර්තාව මගින්ම ඉඩම් හිමිකම වෙනස් නොවන අතර, ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශය ලබා දෙන ආපසු භාර දුන් ඉඩම් ප්‍රමාණය සහ ප්‍රදේශවාසීන්ගේ ප්‍රකාශ අතර වෙනස්කම් ඇත.
