යෝජිත සංවිධිත අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත වහාම ඉල්ලා අස්කරගත යුතු බව ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිසම (HRCSL) පවසයි. එය 1979 ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතට (PTA) වඩා දරුණු විය හැකි බවත් කොමිසම කියයි.

අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා ඇමති හර්ෂණ නානායක්කාරට ඔක්තෝබර් 21 දිනැති ලිපියක් යවමින් කොමිසම මෙය දන්වා ඇත. කෙටුම්පත ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ගිවිසුම්වලට “සම්පූර්ණයෙන්ම නොගැළපෙන” බව එහි සඳහන්ය. ලිපියේ පිටපත් ආරක්ෂක ඇමති ලෙස කටයුතු කරන ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායකටද යොමු කර තිබේ.

සංවිධිත අපරාධ නිසා කාන්තාවන්ට, ළමුන්ට, වින්දිතයන්ට සහ සාක්ෂිකරුවන්ට බරපතල තර්ජන එල්ල වන බව කොමිසම පිළිගනී. එහෙත් ඒවාට එරෙහි පියවර ව්‍යවස්ථාපිත ආරක්ෂාවන්ට අනුකූල විය යුතු බව එහි අදහසයි. කොමිසමේ සභාපති විනිසුරු එල්.ටී.බී. දෙහිදෙණිය පහත කරුණු ඉස්මතු කළේය.

  • පාපොච්චාරණ: සහකාර පොලිස් අධිකාරි තනතුරේ හෝ ඊට ඉහළ නිලධාරීන්ට කරන පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීමට 47 වගන්තියෙන් ඉඩ ලැබේ. මෙය PTA හි 16 වගන්තියම බවත්, දිගු කාලයක් පොලිස් අත්අඩංගුවේ සිටින සැකකරුවන්ට වධ හිංසා කිරීමට මෙය පොළඹවන බවත් කොමිසම කියයි.
  • රඳවා තබා ගැනීම: 21 වගන්තිය යටතේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් නිලධාරීන්ට සැකකරුවන් ප්‍රශ්න කිරීමට මාස දෙකක් රඳවා තබා ගැනීමේ නියෝගයක් පොදු ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්ගෙන් ඉල්ලිය හැකිය. මහාධිකරණ නියෝග මගින් එය මාස 12ක් දක්වා දීර්ඝ කළ හැකිය.
  • විනිසුරුවරුන්ගේ බලය: 20 වගන්තියෙන් මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට සැකකරුවන් රිමාන්ඩ් කිරීමට හෝ අමාත්‍යාංශ ලේකම්ගේ රඳවා තබා ගැනීමේ නියෝග ක්‍රියාත්මක කිරීමට සිදුවේ. නියෝගයේ පදනම පරීක්ෂා කිරීමට හෝ ඇප දීමට ඔවුන්ට බලයක් නැත.
  • අර්ථ දැක්වීම්: 3 වගන්තියෙන් “බරපතල අපරාධය” ලෙස අවුරුදු හතරක් හෝ ඊට වැඩි සිරදඬුවමක් ඇති වරදවල් සහ උපලේඛනයේ සඳහන් වරදවල් ඇතුළත් වේ. රේගු ආඥාපනත උල්ලංඝනය, අවසරයකින් තොරව සත්ව ආනයනය, ප්‍රකාශන හිමිකම් සහ පේටන්ට් උල්ලංඝනය, වන සංරක්ෂණ වැරදි සහ රාජ්‍ය සේවකයන්ට බාධා කිරීම ඒ අතර වේ. 4(2) වගන්තියට අනුව රැස්වීම්, ඇඳුම් ආයිත්තම්, අත් සංඥා, භාෂාව, ටැටූ හෝ දන්නා කල්ලි සාමාජිකයන් සමඟ සබඳතා නිසා කෙනෙකු සංවිධිත අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකයෙකු ලෙස සැලකිය හැකිය.

කෙටුම්පත ඉල්ලා අස්කරගත යුතු බව කොමිසමේ ස්ථාවරය යැයි මාධ්‍ය ප්‍රකාශක නිහාල් චන්ද්‍රසිරි පැවසීය. එය මූලික අයිතිවාසිකම්වලට සහ ජාත්‍යන්තර බැඳීම්වලට අනුකූල බව සහතික වන තුරු එසේ කළ යුතු බවයි ඔහු කීවේ.

ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයද (BASL) මෙම කෙටුම්පත සහ ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත ඒ ආකාරයෙන්ම පනවා ගැනීමට විරුද්ධ බව ප්‍රකාශ කර තිබේ. කෙටුම්පත් දෙකම පාර්ලිමේන්තු නාමාවලියේ ඇති බවත්, ඒවායින් විධායකයට අත්අඩංගුවට ගැනීමට, රඳවා තබා ගැනීමට සහ කළමනාකරණයට අසාමාන්‍ය බලතල ලැබෙන බවත් සංගමය කීය.

පසුබිම

PTA පනත 1979දී තාවකාලික පියවරක් ලෙස පනවා 1982දී ස්ථිර කෙරිණි. නඩු විභාගයකින් තොරව දිගු කාලයක් රඳවා තබා ගැනීමට සහ පොලිසියට කරන පාපොච්චාරණ සාක්ෂි ලෙස පිළිගැනීමට ඉඩ දීම නිසා මානව හිමිකම් කණ්ඩායම් එය බොහෝ කලක සිට විවේචනය කරයි.

ව්‍යවස්ථාවේ 13(2) ව්‍යවස්ථාව අනුව විනිසුරුවරයෙකුගේ නියෝගයකින් තොරව කිසිවෙකු රඳවා තැබිය නොහැකිය. ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි නීති සම්බන්ධයෙන් කලින් කළ නිර්දේශම කොමිසම නැවත සඳහන් කරයි. ඒ අනුව සැකකරුවන් නිදහස් කිරීමට හෝ ඇප දීමට විනිසුරුවරුන්ට සැබෑ බලයක් පැවතිය යුතුය.

ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?

කොමිසමේ අර්ථකථනයට අනුව කෙටුම්පත කල්ලි ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් ඔබ්බට යයි. පොලිස් විමර්ශනයකට බාධා කිරීම වැනි සුළු වරදවල් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා ලබන අයටද පරිපාලන රඳවා තබා ගැනීමේ නියෝග නිකුත් කළ හැකිය.

කෙටුම්පත දැන් පාර්ලිමේන්තුවේ තිබේ. නීතිඥ සංගමයද කොමිසමද එය ඉල්ලා අස්කරගත යුතු යැයි හෝ සැලකිය යුතු ලෙස සංශෝධනය කළ යුතු යැයි කියයි.