ලබන සිව්වන කාර්තුව එනම් ඔක්තෝබර් සිට දෙසැම්බර් දක්වා කාලයට විදුලි ගාස්තු සියයට 1.46කින් ඉහළ නැංවීමට ශ්‍රී ලංකා මහජන උපයෝගිතා කොමිෂන් සභාව (PUCSL) යෝජනා කර තිබේ.
විදුලි අංශයේ බලපත්‍රලාභීන් ඉදිරිපත් කළ පිරිවැය සහ ආදායම් අනුමාන පිළිබඳ මූලික සමාලෝචනයකින් පසු මෙම යෝජනාව ඉදිරිපත් කර ඇත. ඒ පිළිබඳ පාර්ශ්වකරුවන්ගේ උපදේශන රැස්වීමක් නොවැම්බර් 5 වැනිදා කොළඹ බණ්ඩාරනායක ජාත්‍යන්ත සමුළු ශාලාවේ (BMICH) පැවැත්වේ.
මෙම කාර්තුවේ විදුලි සැපයුමේ පුරෝකථිත පිරිවැය රුපියල් කෝටි 15,730ක් බවත්, විදුලි විකුණුමෙන් බලාපොරොත්තු වන ආදායම රුපියල් කෝටි 15,400ක් බවත් PUCSL පවසයි. පෙර කාලයෙන් ඉදිරියට ගෙන ආ රුපියල් කෝටි 110ක ආදායම් හිඟයක්ද එම ආදායමට ඇතුළත් වේ.
ජාතික පද්ධති ක්‍රියාකරු (NSO) සහ ඉලෙක්ට්‍රිසිටි ඩිස්ට්‍රිබියුෂන් ලංකා (පෞද්) සමාගම (EDL) ඉදිරිපත් කළ දත්තවලට අනුව අවශ්‍ය වූයේ සියයට 2.88ක වැඩිවීමකි. ඉලෙක්ට්‍රිසිටි ජෙනරේෂන් ලංකා (පෞද්) සමාගමට (EGL) අයත් උත්පාදන ධාරිතා පිරිවැය වැඩිවීමක් ඉවත් කර, 2026 දෙවන කාර්තුවේ ගුණාත්මක නොවන ගල් අඟුරු භාවිතයෙන් සිදු වූ අමතර පිරිවැය නැවත ගණනය කිරීමෙන් පසු එය සියයට 1.46ක් දක්වා PUCSL අඩු කළේය.
NSO අනුමාන කරන්නේ විදුලි ඉල්ලුම ඒකක මිලියන 4,796ක් වන බවය. ප්‍රධාන ජල විදුලිය උත්පාදනයෙන් සියයට 32.34ක්ද, ගල් අඟුරු සියයට 25.68ක්ද සපයනු ඇතැයි අපේක්ෂිතය. අනෙකුත් පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සියයට 28.81ක්ද, ෆර්නස් ඔයිල් සියයට 8.94ක්ද, නැෆ්තා සියයට 3.65ක්ද, ඩීසල් සියයට 0.58ක්ද වේ.
NSO ඇස්තමේන්තු කරන උත්පාදන පිරිවැය රුපියල් කෝටි 11,729කි. එයින් බලශක්ති පිරිවැය රුපියල් කෝටි 9,830කි. උත්පාදන ධාරිතා පිරිවැය රුපියල් කෝටි 1,900ක් වේ. තුන්වන කාර්තුව සඳහා කොමිෂන් සභාව අනුමත කළ මුදලට වඩා එය රුපියල් කෝටි 110කින් වැඩිය. එම වැඩිවීමෙන් රුපියල් කෝටි 70ක් විදුලි මිලදී ගැනීමේ ගිවිසුම් නොමැතිව ක්‍රියාත්මක වන EGL බලාගාරවලට අදාළ බව කියැවේ.
පසුබිම
ශ්‍රී ලංකාවේ විදුලි ගාස්තු සමාලෝචනය කර අනුමත කරන නියාමකයා PUCSL ය. එහි ගාස්තු ක්‍රමවේදයට අනුව පුරෝකථිත පිරිවැය සහ ආදායම් සමඟ ගාස්තු පරීක්ෂා කෙරේ. තීරණ ගැනීමට පෙර කොමිෂන් සභාව මහජන අදහස් ඉල්ලා සිටී.
මූලික ඇගයීමේදී තවදුරටත් පරීක්ෂා කළ යුතු කරුණු කිහිපයක් PUCSL හඳුනාගෙන තිබේ. ජල විදුලි උත්පාදන අනුමාන වැසි පුරෝකථන සමඟ ගැළපෙන්නේද යන්නත්, බැටරි ශක්ති ගබඩා පද්ධති (BESS) හඳුන්වා දීමෙන් පුනර්ජනනීය බලශක්ති උත්පාදනයට වන බලපෑමත් ඒවාට ඇතුළත්ය. මෙගාවොට් 160ක බැටරි ධාරිතාවක් අදියර වශයෙන් සම්බන්ධ කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙමින් BESS සඳහා රුපියල් කෝටි 70.3ක ධාරිතා පිරිවැයක් NSO ඇතුළත් කර ඇත.
ඉන්ධන මිල නියම කිරීම ගැනද කොමිෂන් සභාව සැලකිල්ල පළ කළේය. EGL තවම ඉන්ධන සැපයුම් ගිවිසුමකට එළඹ නොමැති බවත්, වෙස්ට්කෝස්ට් සහ සෝභනාවී බලාගාර ආවරණය වන ගිවිසුම්වල විනිවිද පෙනෙන මිල නියම කිරීමේ විධිවිධාන නොමැති බවත් එහි සඳහන්ය. ඒ නිසා දියර ඉන්ධන උත්පාදන පිරිවැය අනුමාන රඳා පවතින්නේ ලංකා ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව සකස් කළ මිල උපකල්පන මතය.
බහු වාර්ෂික ගාස්තු රාමුවෙන් පිටත අමතර පිරිවැය වශයෙන් රුපියල් කෝටි 210ක් EDL ඉල්ලා තිබිණි. එයින් රුපියල් කෝටි 110ක් විදුලි සැපයුම් විශ්වසනීයත්ව වැඩිදියුණු කිරීමේ ව්‍යාපෘතිය යටතේ ණය ආපසු ගෙවීමටය. අවසන් නොකළ වැඩ සඳහා වන පිරිවැය ගාස්තුවලින් අය කළ යුත්තේ පරිසමාප්ත වී වත්කම් ලෙස සටහන් වූ පසුව පමණක් බව පවසමින් PUCSL එම මුදල මූලික ඇගයීමෙන් ඉවත් කළේය.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
මෙය යෝජනාවක් මිස අවසන් තීරණයක් නොවේ. උපදේශන රැස්වීමෙන් පසු කොමිෂන් සභාව සංශෝධනයක් අනුමත කළහොත් පමණක් නිවාස සහ ව්‍යාපාරවල විදුලි ගාස්තු වෙනස් වේ.
උත්පාදන මිශ්‍රණය, ඉන්ධන මිල, උත්පාදන හා ධාරිතා පිරිවැය සහ බැටරි ගබඩා පිරිවැය ගැන අදහස් දැක්වීමට කැමති අයට රැස්වීමේදී කතා කළ හැකිය. එක් කථිකයෙකුට මිනිත්තු 10ක් පමණ කාලයක් හිමි වන අතර සිංහල, දෙමළ හෝ ඉංග්‍රීසියෙන් අදහස් දැක්විය හැකිය. හරස් ප්‍රශ්න ඇසීමට අවසර නොලැබේ.
