ශ්‍රී ලංකාවේ වන අලි ඝනත්වය ඉහළ බවත්, භූමි ප්‍රමාණය සීමිත බවත්, මිනිස් ජනාවාස වැඩි වන බවත් නිසා අලි සංරක්ෂණය ප්‍රධාන අභියෝගයක් බව වන ජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් රංජන් මාරසිංහ අඟහරුවාදා පැවසීය. එදිනම පාර්ලිමේන්තුවේදී කවන්තිස්ස ඇතාට වෙඩි තැබීම ගැන විපක්ෂ මන්ත්‍රීවරයෙක් පරිසර ඇමතිවරයාට චෝදනා කළේය.
රූපවාහිනී වැඩසටහනක් අමතමින් මාරසිංහ කීවේ රට තුළ වන අලි ගණන 7,000කට වැඩි බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇති බවයි. ආසියානු අලි සිටින රටවල් අතර ඉන්දියාවට පසු ලංකාවේ ඇත්තේ දෙවන විශාලතම අලි ගහනය වුවත්, භූමි ප්‍රමාණය සහ භූගෝලීය තත්ත්වය වෙනස් බැවින් සෘජු සංසන්දනය අපහසු බව ඔහු කීය.
ලංකාවේ අලි ඝනත්වය ඉන්දියාවේ ඝනත්වය මෙන් දස ගුණයක් පමණ බව ඔහු කීය. ඉන්දියාවට අසල්වැසි රටවල් සමඟ ගොඩබිම් සම්බන්ධතා ඇති බැවින් අලිවලට දේශසීමා හරහා යා හැකි නමුත්, දිවයිනක් වන ලංකාවේ එවැනි සංචලනය සීමා වන බව ඔහු පැවසීය.
මිනිස්-අලි ගැටුමට ප්‍රධාන හේතුවක් ලෙස වාසස්ථාන කැබලි වීම මාරසිංහ දැක්වීය. මාර්ග සහ ඒවා දිගේ ඇති වන ජනාවාස නිසා වාසස්ථාන බෙදී, සාම්ප්‍රදායික ගමන් මාර්ග අහිමි වී, අලි සහ මිනිසුන් අතර ගැටුම් වැඩි විය හැකි බව ඔහු කීය. රටේ ජන ඝනත්වය ඉහළ වීම නිසා ප්‍රජාවේ අවශ්‍යතා ඉටු කරමින් වාසස්ථාන රැකීම තවත් අසීරු වන බවද ඔහු පැවසීය.
“මිනිස්-අලි ගැටුම ම විසඳීමට පියවර නොගත්තොත්, තනි තනි සතුන් කේන්ද්‍ර කරගත් කොපමණ උත්සාහයක් ගත්තත් මේ ගැටලු වළක්වන්න බැහැ” යැයි ඔහු කීය. පුළුල් වැඩසටහනක් ක්‍රියාත්මක කරමින් සිටින බවත්, තනි අලි සම්බන්ධ සිදුවීම්වලට පමණක් ප්‍රතිචාර දැක්වීමෙන් ඔබ්බට යාමට රජය බලාපොරොත්තු වන බවත් ඔහු කීය.
අඟහරුවාදා පාර්ලිමේන්තුවේදී මන්ත්‍රී නාමල් රාජපක්ෂ චෝදනා කළේ, චේනා වගාවන්, පැල සහ නිවාසවලට ළං වන සතුන්ට වෙඩි තැබීමට භාවිත කළ ගිනි අවි සපයා ඇත්තේ පරිසර ඇමති ආචාර්ය ධම්මික පටබැඳි බවයි. “තුවක්කු දුන්නේ කවුද? ඔබේ ඇමතිවරයා තමයි ගිනි අවි දුන්නේ” යැයි ඔහු කීය.
කවන්තිස්ස ඇතාට වෙඩි තැබීම ගැන මාසයකට වැඩි කාලයක් පරිසර අමාත්‍යාංශය ප්‍රමාණවත් අවධානයක් යොමු නොකළ බවද රාජපක්ෂ චෝදනා කළේය. වෙඩි තැබූවන්, ආයුධ සැපයූවන් සහ ඔවුන් ආරක්ෂා කරන්නන් අවසානයේ හෙළිදරව් වන බව ඔහු කීය. ගිනි අවි සැපයීම පිළිබඳ චෝදනා අදාළ බලධාරීන්ගෙන් පැහැදිලි කිරීමක් අවශ්‍ය බව ඩේලි මිරර් සඳහන් කළේය.
අලි නිරීක්ෂණයට තාක්ෂණය භාවිත කරන ලෙස ඔහු රජයෙන් ඉල්ලා සිටියේය. අග්බෝ ඇතා සොයා කරන ලද මෙහෙයුම ගැන සඳහන් කළ ඔහු, ඵලදායී අලි නිරීක්ෂණ ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමට මුදල් වෙන් කළ නොහැකි මන්දැයි ප්‍රශ්න කළේය.
පසුබිම
මිනිස්-අලි ගැටුම ශ්‍රී ලංකාවේ දිගු කලක් පවතින ගැටලුවකි. ආහාර සොයා අලි ගොවිබිම් සහ ගම්මානවලට ඇතුළු වන අතර, මිනිසුන් වැටවල්, ශබ්ද සහ සමහර විට ගිනි අවි භාවිතයෙන් ප්‍රතිචාර දක්වයි. සත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂා කිරීමේ ආඥාපනත යටතේ වන අලියෙකු මැරීම අපරාධයකි. නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ අලි වාසස්ථාන කළමනාකරණය වන ජීවී දෙපාර්තමේන්තුවේ වගකීමකි.
කවන්තිස්සගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් විමර්ශන කිහිපයක් සිදු වන බව රජය පාර්ලිමේන්තුවේදී පවසා ඇත. රාජපක්ෂගේ චෝදනාව පිළිබඳ වාර්තාවල පරිසර අමාත්‍යාංශයේ ප්‍රතිචාරයක් උපුටා දක්වා නැත.
මෙයින් අදහස් වන්නේ
බලපෑමට ලක් වූ දිස්ත්‍රික්කවල ගොවීන්ට සහ ගම්වැසියන්ට, අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයාගේ අදහස්වලින් පෙනෙන්නේ තනි සතුන්ට පමණක් නොව, වාසස්ථාන සහ ජනාවාස රටා ඇතුළු පුළුල් ගැටුම කෙරෙහි ප්‍රතිපත්තිමය අවධානයක් යොමු වන බවයි. ගිනි අවි චෝදනාව සනාථ වේද යන්න රඳා පවතින්නේ විමර්ශනවලින් සහ ඇමතිවරයාගේ ප්‍රතිචාරයකින් පසුවය.
