2026 සැප්තැම්බර් මාසයේ සමස්ත උද්ධමනය වසරින් වසරට සියයට 8.1ක් ලෙස අගෝස්තු මාසයේ මට්ටමේම පවතින බව සංගණන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව කීය.

මෙය මනින්නේ 2021 පාදක වර්ෂය (100) කර ගත් ජාතික පාරිභෝගික මිල දර්ශකයෙනි (NCPI). සමස්ත දර්ශකය අගෝස්තුවේ 223.9 සිට සැප්තැම්බරයේ 224.2ට ඉහළ ගියේය. ඒ අනුව මිල 2021 පාදක මට්ටමට වඩා සියයට 124.2කින් වැඩිය.

ආහාර සහ ආහාර නොවන භාණ්ඩ ගමන් කළේ විරුද්ධ දිශාවලටය. වසරින් වසර ආහාර උද්ධමනය අගෝස්තුවේ සියයට 6.6 සිට සැප්තැම්බරයේ සියයට 6.9ට ඉහළ ගිය අතර, සමස්ත උද්ධමනයට ආහාරවල දායකත්වය ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 3.1කි. ආහාර නොවන උද්ධමනය සියයට 9.3 සිට සියයට 9.1ට සුළු වශයෙන් පහළ ගොස් ඇති අතර, එහි දායකත්වය ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 5.0කි.

මාසයෙන් මාසයට දර්ශකයේ වෙනසට ආහාර ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 0.19ක් එකතු කළ අතර, ආහාර නොවන භාණ්ඩ ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 0.08ක් අඩු කළේය.

ආහාර, බලශක්ති සහ ප්‍රවාහන වැනි මිල තදින් උච්චාවචනය වන අයිතම හැර ගණනය කරන මූලික උද්ධමනය වසරින් වසර සියයට 6.4කි. මූලික දර්ශකය අගෝස්තුවේ 208.1 සිට 208.8ට ඉහළ ගියේය.

පසුබිම

NCPI දර්ශකය සකස් කරන්නේ සංගණන හා සංඛ්‍යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවයි. එය මුළු දිවයිනම ආවරණය කරයි. වසර ගණනක් ප්‍රධාන උද්ධමන මිනුම ලෙස භාවිත වූ කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය පදනම් වන්නේ කොළඹ දිස්ත්‍රික්කයේ මිල මත ය.

2022දී ආරම්භ වූ ආර්ථික අර්බුදය අතරතුර ශ්‍රී ලංකාවේ උද්ධමනය තියුණු ලෙස ඉහළ ගියේය. කොළඹ දර්ශකය 2022 සැප්තැම්බරයේ සියයට 70ට ආසන්න උපරිමයක් වාර්තා කළේය. මහ බැංකුව පොලී අනුපාත ඉහළින් තබා ගැනීමත් රුපියල ස්ථාවර වීමත් සමඟ 2023 සහ 2024 කාලය තුළ මිල ඉහළ යාම අඩු විය. මහ බැංකුව මධ්‍ය කාලීන උද්ධමන ඉලක්කයක් ලෙස සියයට 5ක් තබා ගන්නා අතර සැප්තැම්බර් අගය එම මට්ටමට වඩා ඉහළය.

සමස්ත උද්ධමනය යනු වසරින් වසර සංසන්දනයකි. සියයට 8.1ක් යනු දර්ශකයේ භාණ්ඩ කූඩයේ මිල සාමාන්‍යයෙන් 2025 සැප්තැම්බරයට වඩා සියයට 8.1කින් වැඩි බවයි. උද්ධමනය එලෙසම පැවතීම යනු මිල ඉහළ යාම නතර වී ඇති බව නොවේ.

ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?

ආහාර උද්ධමනය ඉහළ ගොස් ආහාර නොවන උද්ධමනය අඩු වූ නිසා, සිල්ලර බඩු වියදම පෙර මාසයට වඩා මදක් වේගයෙන් ඉහළ යා හැකි අතර නිවාස, ප්‍රවාහන සහ සේවා වැනි වියදම් මදක් සෙමින් ඉහළ යා හැකිය. එහෙත් සමස්ත උද්ධමනයට වැඩි දායකත්වයක් දක්වන්නේ ආහාර නොවන අයිතම ය (ප්‍රතිශත ලක්ෂ්‍ය 5.0ක්, ආහාර 3.1ක් සමඟ සසඳන විට).

විශ්‍රාමිකයන් සහ වසරකට වරක් පමණක් වැටුප් සංශෝධනය වන අය වැනි ස්ථාවර ආදායම් ලබන අයට සියයට 8.1ක උද්ධමනයක් යනු වසරකට පෙර තරම් භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමට ඔවුන්ගේ මුදලට නොහැකි බවයි. විදේශයන්හි සිට මුදල් එවන පවුල්වලට ද එම මුදලෙන් දේශීය වෙළඳසැල්වලින් මිලදී ගත හැකි ප්‍රමාණය සුළු වශයෙන් අඩු විය හැකිය. එහෙත් එය විනිමය අනුපාතය සහ මුදල් වියදම් කරන දේ මත රඳා පවතී.