අගමැති ආචාර්ය හරිණි අමරසූරිය CNN නාලිකාවේ රිචඩ් ක්වෙස්ට් සමග කළ සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී සඳහන් කළ “සියලු දෙනා ඇතුළත් නව ව්‍යවස්ථාව” යනු කුමක්දැයි රජය පැහැදිලි කළ යුතු බව හිටපු ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණු මන්ත්‍රීවරයෙකු වන ගෙවින්දු කුමාරතුංග පවසයි.
සිවිල් සමාජ ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන ඔහු කීවේ 2009 මැයි මාසයේ අවසන් වූ යුද්ධයේ මූලික හේතු රජය විසඳන්නේ කෙසේදැයි ජනතාවට පැහැදිලි කිරීමේ වගකීමක් රජයට ඇති බවයි. අගමැතිගේ ප්‍රකාශය ගැන ද අයිලන්ඩ් පුවත්පත ඔහුගෙන් විමසූ විට ඔහු මේ අදහස් පළ කළේය.
සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී අගමැති අමරසූරිය රටේ පරමාධිපත්‍ය නීතියේ බරපතළ අඩුපාඩු ඇති බව කියා, වසර ගණනාවක් තුළ සම්මත කළ සංශෝධන 22ක් ගැන සඳහන් කළාය. යුද්ධය අවසන් වුවත් ගැටුමේ මූලික හේතු විසඳීමට නව ව්‍යවස්ථාවක් අවශ්‍ය බවත්, එම කරුණු විසඳන තෙක් රටට ඉදිරියට යා නොහැකි බවත් ඇය කීවාය. ක්‍රියාවලියේ විනිවිදභාවය සහ වගවීම වැදගත් බවද ඇය අවධාරණය කළාය.
නව ව්‍යවස්ථාවක අවශ්‍යතාව තමාත් පිළිගන්නා බවත්, ප්‍රශ්නය වන්නේ යෝජිත ව්‍යවස්ථාවේ දිශාව සහ අරමුණු බවත් කුමාරතුංග කීය. යුද්ධයේ අවසන් අදියරට පෙර රජයන් දෙමළ කතා කරන දේශපාලන පක්ෂවල ගැටලු විසඳීමට කටයුතු කළ බවත්, 1987 දී 13වන සංශෝධනයෙන් දෙමළ නිල භාෂාවක් කළ බවත් ඔහු කීය. 1988 දී 16වන සංශෝධනයෙන් ඉංග්‍රීසි සම්බන්ධතා භාෂාව ලෙස ව්‍යවස්ථාමය වශයෙන් පිළිගත් බවද ඔහු පැවසීය.
උතුරු සහ නැගෙනහිර පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කවල සිංහල ජනතාවට 16වන සංශෝධනයෙන් සිදු වූ බලපෑම් ගැන අගමැතිට නොදන්නා බව කිව නොහැකි යැයි ඔහු කීය. යාපනය, කිලිනොච්චි, මන්නාරම සහ මඩකලපුව දිස්ත්‍රික්කවල 5 ශ්‍රේණියේ ශිෂ්‍යත්ව විභාගයේ කපා හැරීමේ ලකුණු වසර කිහිපයකට පෙර නිහඬව නිකුත් කිරීම නතර කළ බවද ඔහු පැවසීය.
නව ව්‍යවස්ථාවක් ගෙන ඒමට ගෝඨාභය රාජපක්ෂට මිලියන 6.9කට වැඩි පිරිසක් ඡන්දය දුන් බව කුමාරතුංග කීය. 2024 සැප්තැම්බර් ජනාධිපතිවරණයට පෙර විජිත හේරත් දුන් පොරොන්දුවක් ද ඔහු සිහිපත් කළේය. එය රටේ ඒකීය භාවයට හානියක් නොවන බවත්, ව්‍යවස්ථාවේ 9වන වගන්තිය අනුව බුද්ධාගමට පළමු ස්ථානය ලැබෙන බවත්ය.
පසුබිම
ව්‍යවස්ථාවේ දෙවන පරිච්ඡේදයේ ඇති 9වන වගන්තියෙන් බුද්ධාගමට අග්‍රස්ථානය ලබා දී ඇති අතර බුද්ධ ශාසනය රැකබලා ගැනීම රාජ්‍යයේ යුතුකමක් බව සඳහන් වේ. මෑත වසරවල විවිධ රජයන් නව ව්‍යවස්ථාවක් ගැන යෝජනා කර ඇත. 2015 සිට 2019 දක්වා කාලයේ සිදු වූ උත්සාහයද, ජනාධිපති රාජපක්ෂ යටතේ වසර කිහිපයකට පසු කළ උත්සාහයද කුමාරතුංග සිහිපත් කළේය. එකක්වත් නව ව්‍යවස්ථාවකින් අවසන් නොවීය.
එම CNN සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදීම ඇමරිකාව, ඊශ්‍රායලය සහ ඉරානය සම්බන්ධ බටහිර ආසියානු යුද්ධය සහ එය ශ්‍රී ලංකාවට කරන බලපෑම ගැනද අගමැතිගෙන් ඇසීය. ජාතික ජන බලවේගය (NPP) රජය අතීතයේ විවේචනය කළ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) සමග වැඩ කරන්නේ ඇයිදැයි ද ඇසූ අතර, 2023 දී ශ්‍රී ලංකාව ඇති කරගත් එකඟතාවට කැපවී සිටීම හැර වෙනත් විකල්පයක් රජයට නොතිබූ බව ආචාර්ය අමරසූරිය පැවසුවාය.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
නව ව්‍යවස්ථාවක් භාෂා අයිතිවාසිකම්, පළාත් පරිපාලනවල බලතල සහ රාජ්‍යය හා ආගම අතර සම්බන්ධය වැනි එදිනෙදා ජීවිතයට සම්බන්ධ කරුණුවලට බලපායි. වාර්තා වන පරිදි CNN සමග අගමැති කීවේ නිශ්චිත විධිවිධාන නොව මූලධර්ම ගැනය.
රට තුළත් විදේශයන්හි සිටින ශ්‍රී ලාංකිකයන්ටත් මෙයින් පෙනෙන්නේ, බලය බෙදීම, භාෂාව සහ බුද්ධාගමේ ස්ථානය යන කරුණුවලදී ඕනෑම යෝජනාවක් විවාදයට ලක්වන බවයි. කුමාරතුංග තම ප්‍රතිචාරයෙන් මේ කරුණු ඉස්මතු කළේය.
