ඉරානය සම්බන්ධ ගැටුම ලිහිල් වේ යැයි ආයෝජකයන් බලාපොරොත්තු වීම නිසා බ්‍රෙන්ට් බොරතෙල් මිල පසුගිය සතියේ සියයට 17කින් පමණ පහත වැටුණු බව රයිටර් පවසයි. 2020න් පසු සතියක් තුළ සිදු වූ විශාලතම ප්‍රතිශතමය පහළ යාම මෙයයි.
ජාත්‍යන්තර මිම්ම වන බ්‍රෙන්ට් බැරලයක් සිකුරාදා වෙළෙඳාම අවසානයේ ඩොලර් 98.32ක් විය. එක්සත් ජනපද WTI බොරතෙල් බැරලයක් ඩොලර් 90.83ක් වූ අතර, සතිය තුළ එය සියයට 13කින් පමණ අඩු විය.
බදාදා දිනයේදී පමණක් මිල සියයට 8කට වඩා පහත වැටී මාස දෙකකට වැඩි කාලයක අඩුම මට්ටමට පැමිණියේය. සතියේ පසුවු දිනවල මිල යම් ප්‍රමාණයකින් යළි ඉහළ ගියේය.
එක්සත් ජනපද අතරමැදි මැතිවරණයෙන් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ රිපබ්ලිකන් පක්ෂයට කොන්ග්‍රසයේ පාලනය අහිමි වීමෙන් පසුව මෙම පහළ යාම ඇති විය. ඉරානය සමග ගැටුමට රාජ්‍යතාන්ත්‍රික විසඳුමක් සෙවීමට වොෂින්ටනයට හැකි වේ යැයි අපේක්ෂා වැඩි වූයේ ඒ නිසාය.
මැද පෙරදිග තෙල් අපනයන යථා තත්ත්වයට පත්වීම සහ ඉහළ ගිය බලශක්ති වියදම නිසා ගෝලීය පරිභෝජනය අඩු වීම හේතුවෙන් සැපයුම් අතිරික්තයක් ඇති වන බවට සලකුණු පවතින බව රයිටර් උපුටා දක්වමින් විශ්ලේෂකයෝ පවසති.
පර්සියානු බොක්කේ සහ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ තෙල් ටැංකි වලට එල්ල වන ප්‍රහාර නිසා සැපයුම් බාධා පිළිබඳ බියක් පවතින අතර, එය මිල තවදුරටත් පහත වැටීම සීමා කර තිබේ.
පසුබිම
ඉරානය සහ ඔමාන් අතර පිහිටි හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ලොව වැදගත්ම තෙල් නැව් මාර්ගවලින් එකකි. මුහුදු මාර්ගයෙන් වෙළෙඳාම් කෙරෙන බොරතෙල්වලින් විශාල කොටසක් එයින් ගමන් කරන බැවින්, නැව්වලට ප්‍රහාර එල්ල වූ විට හෝ මාර්ගයට තර්ජන එල්ල වූ විට මිල වේගයෙන් ඉහළ යයි.
ශ්‍රී ලංකාව තම බොරතෙල් සහ පිරිපහදු කළ ඉන්ධන සියල්ලම පාහේ ආනයනය කරයි. ඉන්ධන මිල සංශෝධනය කරන්නේ ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) විසින් ලෝක මිල, විනිමය අනුපාතය සහ බදු සැලකිල්ලට ගන්නා සූත්‍රයක් අනුව වන අතර, සංශෝධන සිදු කෙරෙන්නේ ඉඳහිට, සාමාන්‍යයෙන් මසකට වරක්ය.
මහ බැංකුවට අනුව මේ වසරේ මෙතෙක් රුපියල ඩොලරයට සාපේක්ෂව සියයට 6.7කින් අවප්‍රමාණය වී ඇත. රුපියල දුර්වල වන විට ඩොලර් මිල පහත වැටුණත්, ආනයනය කරන සෑම බැරලයක්ම රුපියලෙන් මිල අධික වේ.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
ශ්‍රී ලංකාව වැනි ඉන්ධන ආනයනික රටවලට ජාත්‍යන්තර තෙල් මිල දිගටම පහත වැටුණහොත් ආනයන වියදම අඩු වී දේශීය ඉන්ධන මිලට ඇති පීඩනය අඩු විය හැකිය. ඉන්ධන වියදම අඩු වීමෙන් ප්‍රවාහන ගාස්තු, විදුලි උත්පාදන පිරිවැය සහ මාර්ගයෙන් ගෙන යන භාණ්ඩවල මිලටද බලපෑමක් ඇති විය හැකිය.
එහෙත් පොම්පයේ මිල අඩු වීම ස්වයංක්‍රීයව සිදු නොවේ. එය රඳා පවතින්නේ අඩු මිල පවතිනවාද යන්න, විනිමය අනුපාතය සහ සිල්ලර මිලට ඇතුළත් බදු මතය. ඊළඟ ඉන්ධන මිල සංශෝධනයෙන් පාරිභෝගිකයන්ට එයින් කොපමණක් ලැබේද යන්න පෙනෙනු ඇත.
