නව බදු තුනක් පනවා තිබෙන බවත් පවතින බදු හතක් වැඩි කර ඇති බවත් විපක්ෂ මන්ත්‍රී අජිත් පී. පෙරේරා බදාදා පාර්ලිමේන්තුවේදී කීය. ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක බලයට පත්වීමෙන් පසු එක නව බද්දක්වත් පනවා නැතැයි ජනාධිපතිවරයා කළ ප්‍රකාශය ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කළේය.
නව පියවර ලෙස ඔහු සඳහන් කළේ සේවා අපනයන ආදායමට සියයට 15ක ආදායම් බද්ද, ඩිජිටල් සේවාවන්ට සියයට 18ක එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT) සහ වෘත්තීය සේවා සඳහා කරන සමහර ගෙවීම්වලට සියයට 5ක රඳවා ගැනීමේ බද්දයි.
පොලී ආදායම, ප්‍රාග්ධන ලාභ, මූල්‍ය සේවා, මධ්‍යසාර, දුම්කොළ සහ ඔට්ටු සහ සූදු ව්‍යාපාර මත බදු වැඩි කළ බවත් ඔහු කීය.
ජනාධිපතිවරයා මුදල් ඇමති ධුරයද දරන බව පෙන්වා දුන් පෙරේරා, බදු වෙනස්කම් ගැන ජනාධිපතිවරයා කොතරම් දන්නවාදැයි ප්‍රශ්න කළේය. ජනතාව මූල්‍යමය පීඩනයට ලක්ව සිටිද්දී ජනාධිපතිවරයා ජනතාව නොමඟ යවන බවද ඔහු චෝදනා කළේය. රජය අය කරන ආදායම සම්පූර්ණයෙන් නොයොදවමින් බදු බර වැඩි කළ බවද ඔහු කීය.
රජය එක නව බද්දක්වත් පනවා නැති බවත් පවතින සමහර බදු සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කළ බවත් ජනාධිපතිවරයා මෑතදී කළ ප්‍රකාශයෙන් පසුවය මෙම ප්‍රකාශය. ඉදිරි අයවැයෙන් තවත් බදු සහන ලබාදෙන බවද ජනාධිපතිවරයා පොරොන්දු වී තිබේ. ඔහු අයවැය ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිත වන්නේ නොවැම්බර් 12 වැනිදාය.
පසුබිම
ජනාධිපතිවරයාගේ ප්‍රකාශය සහ පෙරේරාගේ පිළිතුර රඳා පවතින්නේ ‘නව බද්දක්’ යනු කුමක්ද යන අර්ථ දැක්වීම මතයි. ජනාධිපතිවරයා පවසන අන්දමට රජයේ ස්ථාවරය නම් සමහර බදු අඩු කළ බවත් එකක්වත් අලුතින් එකතු නොකළ බවත්ය. බද්දක් නව ක්‍රියාකාරකමකට දිගු කිරීම හෝ අනුපාතයක් වැඩි කිරීම ජනතාව මත නව බරක් බව විපක්ෂයේ ස්ථාවරයයි.
VAT යනු භාණ්ඩ සහ සේවාවල මිලට එකතු වන පරිභෝජන බද්දකි. රඳවා ගැනීමේ බද්ද යනු මුදල ලබන්නාට ලැබීමට පෙර ගෙවීමෙන් කපා ගන්නා බද්දක් වන අතර එය ලබන්නාගේ අවසාන බදු බිලට බැර කෙරේ. පොලී ආදායම, ප්‍රාග්ධන ලාභ සහ මූල්‍ය සේවා මත බදු ඉතිරි කරන්නන්ට, ආයෝජකයන්ට සහ බැංකු ගනුදෙනුකරුවන්ට බලපායි. මධ්‍යසාර, දුම්කොළ, ඔට්ටු සහ සූදු මත බදු ගෙවෙන්නේ මූලික වශයෙන් සිල්ලර මිල සහ ව්‍යාපාරිකයන්ගේ වියදම් හරහාය.
අයවැය යනු රජයේ වාර්ෂික ආදායම් සහ වියදම් සැලැස්මයි. මුදල් ඇමතිවරයා ලෙස ජනාධිපතිවරයා එය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරයි. එහි ප්‍රකාශිත බදු වෙනස්කම් සාමාන්‍යයෙන් ක්‍රියාත්මක වන්නේ පසුව ගෙන එන නීති හෝ ගැසට් නියෝග හරහාය.
ජනතාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
වැටුප් ලබන්නන්ට, ඉතිරි කරන්නන්ට සහ කුඩා ව්‍යාපාරිකයන්ට නොවැම්බර් 12 අයවැයෙන් පෙනී යන්නේ ජනාධිපතිවරයා පොරොන්දු වූ තවත් බදු සහන පෙරේරා නම් කළ බදුවලටද අදාළ වේද, නැත්නම් වෙනත් පියවරවලට පමණක්ද යන්නයි. කුමන අනුපාත කවදා වෙනස් වේද යන්න අයවැය කථාවෙන් සහ ඊට අදාළ ලේඛනවලින් දැක්වේ.
ස්වාධීන ලෙස සේවය කරන්නන්ට, සේවා අපනයනකරුවන්ට සහ ශ්‍රී ලාංකික ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් ගෙවීම් ලබන වෘත්තිකයන්ට, පෙරේරා සඳහන් කළ අනුපාත එක් එක් ඉන්වොයිසියෙන් ඔවුන් රඳවා ගන්නා මුදල තීරණය කරයි. අදාළ අයට වත්මන් අනුපාත දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ වෙබ් අඩවියෙන් බලාගත හැකිය.
