චයිනා මර් චන්ට්ස් පෝට් හෝල්ඩින්ග්ස් (China Merchants Port Holdings) සමාගම කොළඹ වරායේ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 392ක යෝජිත සැපයුම් මධ්‍යස්ථාන ව්‍යාපෘතියෙන් ඉවත් වී ඇති අතර, එය අවලංගු කිරීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය (SLPA) ඩොලර් මිලියන 21.9ක නිරවුල් කිරීමේ ගෙවීමකට එකඟ වී ඇත.

දකුණු ආසියා වාණිජ හා සැපයුම් මධ්‍යස්ථාන (SACLH) ව්‍යාපෘතිය අවසන් කිරීම චීන වරාය ක්‍රියාකරු ඔක්තෝබර් 15 වැනි දින හොංකොං කොටස් හුවමාරුවට ඉදිරිපත් කළ ලිපි ගොනුවකින් තහවුරු කළේය.

බාහිර තත්ත්වයන්හි වෙනස්වීම්, ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමේ පරිසරයේ සහ කාලසටහනේ ගැලපීම් සහ පාර්ශව අතර වාණිජමය සලකා බැලීම් නිසා මෙම තීරණය ගත් බව ලිපි ගොනුවේ සඳහන් විය.

චයිනා මර් චන්ට්ස් පෝට් සමාගම තම අනුබද්ධ ආයතනය වන ෆෝචූන් සෙන්ටර් ග්‍රෲප් ලිමිටඩ් (Fortune Centre Group Limited) හරහා ව්‍යාපෘතියෙන් සියයට 70ක කොටසක් දැරීය. SLPA සහ ශ්‍රී ලංකාවේ ඇක්සස් එන්ජිනියරින් පීඑල්සී (Access Engineering PLC) ආයතන දෙක එක් එක් සියයට 15ක් බැගින් දැරීය. කොටස්කරුවන් තිදෙනා එකතුවෙන් ඩොලර් මිලියන 37.14ක් ආයෝජනය කර තිබූ අතර, එයින් ඩොලර් මිලියන 26ක් චීන සමාගමේ අනුබද්ධ ආයතනයෙන් ලැබුණි.

නිරවුල් කිරීමේ ගිවිසුමට අනුව, SLPA ව්‍යාපෘති සමාගමට ඩොලර් මිලියන 21.905ක් දින 30ක් ඇතුළත ගෙවනු ඇත. එම ගෙවීම, ඉතිරිව ඇති බෙදාහැරිය හැකි මුදල් ඩොලර් මිලියන 7.85ක් පමණ සමඟ, අදාළ අඩුකිරීම් සහ වියදම් අනුව කොටස්කරුවන් අතර ඔවුන්ගේ කොටස් ප්‍රමාණයට බෙදනු ලැබේ.

පසුබිම

මෙම ව්‍යාපෘතිය දකුණු ආසියාවේ විශාලතම සැපයුම් සංකීර්ණවලින් එකක් ලෙස සැලසුම් කර තිබුණි. එය අවුරුදු 50ක ඉදිකරන්න-පවත්වාගෙන යන්න-භාරදෙන්න (BOT) ක්‍රමය යටතේ මහල් පහකින් යුත් සංකීර්ණයක් ලෙස ගොඩනැගීමට නියමිත විය.

ශ්‍රී ලංකාව 2023 දෙසැම්බරයේ මෙම මධ්‍යස්ථානයට උපායමාර්ගික සංවර්ධන ව්‍යාපෘති තත්ත්වය ලබා දුන්නේය. ඒ යටතේ අවුරුදු 15ක් සඳහා ආයතන ආදායම් බද්දෙන් සහ ලාභාංශ බදුවලින් නිදහස් කිරීම ඇතුළු බදු සහන කිහිපයක් හිමි විය.

ව්‍යාපෘතිය ප්‍රමාදයන්ට සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දුන් අතර මුලින් සැලසුම් කළ පරිදි ඉදිරියට යා නොහැකි විය. සමුද්‍රීය කර්මාන්ත ප්‍රකාශනය වන ලොයිඩ්ස් ලිස්ට් (Lloyd’s List) වාර්තා කළේ ඉඩම් සහ නියාමන බාධාවලට ද මෙම ව්‍යාපෘතිය මුහුණ දුන් බවයි.

මෙයින් අදහස් වන්නේ

මෙම අවලංගුවීමෙන් කොළඹ වරාය ප්‍රදේශයෙන් සැලසුම් කළ සැපයුම් පහසුකමක් මෙන්ම එයින් බලාපොරොත්තු වූ ආයෝජනය සහ ක්‍රියාකාරකම් ද ඉවත් වේ. රාජ්‍ය ආයතනයක් වන SLPA දින 30ක් ඇතුළත ව්‍යාපෘති සමාගමට ඩොලර් මිලියන 21.905ක් ගෙවීමට නියමිතය.

ඉඩම සඳහා නව ආයෝජන යෝජනා ඉල්ලීමට SLPA බලාපොරොත්තු වේ. ඕනෑම නව යෝජනාවක් මත එම භූමියේ කුමක් ඉදිවේද යන්න මෙන්ම කුමන කොන්දේසි සහ බදු සහන අදාළ වේද යන්න තීරණය වනු ඇත.

වරාය ආශ්‍රිත සැපයුම් ව්‍යාපෘති විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය, රැකියා උත්පාදනය සහ කොළඹ කලාපීය ට්‍රාන්ස්ෂිප්මන්ට් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ශක්තිමත් කිරීමේ පුළුල් අරමුණු සමඟ බැඳී ඇති බැවින්, ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට මෙම ප්‍රතිඵලය වැදගත් වේ.